De Kaboul à Calais :Un rêve irréalisable mais aussi une bonne réussite

« De Kaboul à Calais » est un autobiographie d’un jeune afghan, Wali Mohammadi. C’est le premier livre que je finis à Lille, en France. L’auteur est venu, la semaine dernière, à mon école pour parler de ses expériences dans un grand aventure de son pays pour trouver un meilleur avenir à Londre mais il n’arrive pas à y aller. Finalement, il a décidé de s’installer à Calais, en France, grâce à l’aide d’une famille française généreuse.  

Wali-Mohammadi/photo internet

 

Actuellement, juriste spécialiste des droits de l’immigration, Wali Mohammadi a fondé une petite famille à Lille après avoir eu la nationalité française et avoir scolarisé en Hexagone et au Canada. Il est né Kaboul en 1987 dans une famille commerçante d’épicerie. Son père est décédé à cause de la torture et de l’exécution par des talibans. Sa maman et frères sont morts dans des bombardement à Kaboul. En 2002, Wali Mohammadi a pris une grande décision de laisser son petit frère seul à Kaboul pour tenter la chance de trouver sa grande soeur, mariée et émigrée à Londre. Il a arrivé  à Calais en janvier 2003, à l’âge de 14 ans.

Durant à peine d’an an, Wali a traversé l’Asie, puis l’Europe, à pied, à cheval, en auto, en camion et même en canot pneumatique, pour enfin arriver en France. A Calais, sans papier, il ne peut pas traverser la frontière britannique pour aller voir sa grande sœur à l’époque là. Une famille française l’a accueilli et il s’est inscrit plus tard au collège. Environ 2010, cet étudiant travaillait comme interprète, et il a écouté plus de 10 000 réfugiés.

Wali continuait ses curcu supérieur à Science Po Lille puis à l’Université de Montréal au Canada. Wali a raconté son histoire très douloureux et riche pour moi, un jeune venant d’autre continent. Je suis vraiment intéressé de son livre et de son histoire.

Publicités

Bun ORAY-JEAN aime son pays d’origine mais impossible d’y retourner

Bun ORAY-JEAN a 78 ans. Il corrige sa faible vue grâce à ses lunettes. Le jour de l’interview tombe sur le premier jour de la fête des morts «Pchum Ben»,  l’équivalent de la Toussaint. Retraité, Bun vit toujours avec des souvenirs et la nostalgie de son pays d’origine, le Cambodge.

Bun ORAY-JEAN a quitté le Cambodge il y a 36 ans. Je veux y retourner mais il ne peut pas : crainte de la situation politique et inquiète de sa santé. Photo©Oudom Heng

 Toussaint sans tombes

« Je n’ai pas de tombes de mes proches ici en France. Je ne vais ni à la pagode ni à l’église. Je ne crois pas qu’on puisse faire quelque chose pour des morts mais mes chers et mes proches me manquent toujours et beaucoup pendant le Pchum Ben» – s’exprime Bun Oray.

Sous le régime des Khmers Rouges (1975-1979), Bun a perdu deux enfants et plusieurs autres membres de sa famille. Ses deux enfants sont morts de faim. Plus d’une dizaine de ses frères,cousins, neveux et nièces ont perdu la vie à cause des travaux forcés ou suite à des exécutions.

La fête religieuse Pchum Ben dure quinze jours. Des cambodgiens vont traditionnellement à la pagode pour offrir de la nourriture aux bonzes. Certaines personnes croient qu’ils puissent faire des dédiés aux morts. Par contre, Bun pense autrement: « Je n’ai plus d’espoir pour les morts mais j’accepte néanmoins que ma femme aille à la pagode. Je lui donne même de l’argent pour y aller et contribuer à la préparation des nourritures».

Après la chute du régime génocidaire des Khmers Rouges en 1979, Bun et sa femme fuient en Thaïlande afin de demander l’asile pour le “troisième pays humanitaire”. Il foule le sol français en 1981 pour la première fois en statut de réfugié. Bun commence à travailler dans une usine de textile à Tourcoing. Sa famille, elle commence un petit commerce de haricots germés qu’elle écoule dans les restaurants chinois. Elle fait finalement faillite et déménage au centre-ville de Lille en 1996.

Ce vieil homme accepte l’interview dans son logement à la Famille Solidaire où il loge avec sa femme, Anne Kim, 74 ans. Ils ont cinq enfants, tous mariés à des français.

« Le Cambodge est toujours dangereux pour moi »

Retraité, Bun reçoit la subvention de l’Etat français. Après avoir calculé depuis son arrivée, il hurle “J’ai vécu 36 ans en France”. Actuellement il a des problèmes de santé et doit consulter régulièrement son médecin.

« Cela fait presque 40 ans que j’ai quitté mon pays natal. J’y suis retourné seulement une fois en 2005. Franchement, je voulais aussi vivre là-bas mais je ne peux pas. On n’y a pas de système de sécurité sociale pour sauver ma vie, j’ai besoins de médicaments et de traitement » – regrette-t-il.

Un petit pansement à la main droite, Bun passe sa journée assis devant la télévision. Il suit l’actualité politique dans son pays natal de près.

Dans la capitale cambodgienne, le gouvernement du Premier Ministre actuel au pouvoir depuis une trentaine d’années a arrêté récemment le chef de l’Opposition. Le motif est la trahison à la nation et le complot pour détruire le pays. «L’accusé risque une peine trente ans de prison. C’est injuste! L’Opposition n’a que des stylos et des papiers, elle n’a pas d’armes. Comment peut-elle détruire le pays? » – s’indigne-t-il.

La situation politique au Cambodge provoque l’inquiétude à l’échelle nationale et internationale. A l’orée des élections législatives, prévues en juillet 2018, l’opposition est presque détruite. Un de ses dirigeants a été arrêté et un autre s’est exilé en Hexagone pour échapper la prison. La presse écrite anglophone et les radios indépendantes sont fermés. Les deux sociétés civiles pro-américains sont interdits d’exercer sur le territoire cambodgien. Bun Oray sais et raconte tout cela.  

«J’aime beaucoup mon pays d’origine mais je ne peux pas y retourner pour le moment».

ប៉ូលិសចរាចរណ៍ ត្រូវកែប្រែបន្ថែមទៀត ដើម្បីឲ្យសក្តិសមនឹងពានរង្វាន់អន្តរជាតិ!

ថ្មីៗនេះ មន្ត្រីនរគបាលចរាចរណ៍ បានផាកពិន័យលោកទេសរដ្ឋមន្ត្រី ឱម យ៉ិនទៀង ដោយសារជិះរថយន្តមិនពាក់ខ្សែក្រវ៉ាត។ គេសង្កេតឃើញថា តាំងតែពីដាក់ឲ្យប្រើច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកថ្មីមក ប៉ូលិសចរាចរណ៍ ហាក់មានភាពក្លាហានជាងមុន។ ពោលគឺហ៊ាន ផាកពិន័យចំពោះអ្នកតំណាងរាស្ត្រ និងមន្ត្រីធំៗ រាប់ទាំងនាយករដ្ឋមន្ត្រីផង ដែលល្មើសនឹងច្បាប់ចរាចរណ៍។ ទោះយ៉ាងនេះក្តី គឺមានចំណុចមួយចំនួនទៀត ដែលប៉ូលិសចរាចរណ៍ ត្រូវប្រឹងប្រែងកែលម្អបន្ថែមទៀត ដើម្បីឲ្យសក្តិសមនឹងពានរង្វាន់អន្តរជាតិសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ ពីប្រទេសអង់គ្លេស។

សូមស្តាប់ ហេង ឧត្តម ៖ http://km.rfi.fr/cambodia/police-rfi-oudom-26-12-2016

ច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកថ្មី បានដាក់ឲ្យប្រើជិតពេញ១ឆ្នាំហើយ។ ក្នុងរយៈពេលនេះ គេមើលឃើញថា មន្ត្រីនគរបាលចរាចរណ៍ មានសេចក្តីក្លាហានជាងមុន គឺហ៊ានបង្គាប់អ្នកតំណាងរាស្ត្រមួយចំនួន ទាំងមកពីបក្សកាន់អំណាច និងតំណាងរាស្ត្រប្រឆាំង ឲ្យបង់ពិន័យចំពោះបទល្មើសច្បាប់ចរាចរណ៍។ ពេលថ្មីៗនេះ គឺប៉ូលិសចរាចរណ៍ហ៊ានទៅដល់ ផាកពិន័យទេសរដ្ឋមន្ត្រី ប្រធានអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ថែមទៀត។ ហើយគេក៏មិនភ្លេចដែរ សូម្បីតែប្រមុខរដ្ឋាភិបាល និងមន្ត្រីផ្សេងៗ ក៏ត្រូវចូលទៅបង់ពិន័យជាហូរហែរមកហើយ។

នេះបើទោះបីជាមានមហាជនខ្លះគិតថា ករណីទាំងនោះ គឺជាការធ្វើឲ្យល្អមើលរបស់អ្នកមានអំណាច ឬចេះតែទៅបង់ពិន័យទៅដើម្បីកុំឲ្យគេរិះគន់ពេក ឬក៏បុគ្គលទាំងនោះ មានស្មារតីគោរពច្បាប់ដោយខ្លួនឯងក្តី ប៉ុន្តែទោះយ៉ាងណាក្តី នេះក៏ជាសេចក្តីក្លាហានមួយដែរ របស់ក្រុមប៉ូលិសចរាចរណ៍ ដែលហ៊ានសរសេរផាកពិន័យ និងហ៊ានតតាំងចំពោះមុខអ្នកមានអំណាច ហើយបំពានច្បាប់។

ក្រៅពីសេចក្តីក្លាហាននេះ គឺកិច្ចការងាររបស់មន្ត្រីចរាចរណ៍ ត្រូវបានកែប្រែយ៉ាងច្រើន ពិសេសគឺការបង់ផាកពិន័យដែលតម្រូវឲ្យអ្នកប្រព្រឹត្តល្មើស ត្រូវចូលខ្លួនទៅបង់ប្រាក់ពិន័យនៅការិយាល័យប៉ូលិសចរាចរណ៍ជើងគោក ដោយខ្លួនឯង។ ចំណែកឯការដាក់បញ្ចូល មន្ត្រីចរាចរណ៍ភេទស្រីសម្រាប់បម្រើការងារ ក៏ទំនងជាអាចធ្វើឲ្យមានភាពទន់ភ្លន់ជាងមុន ក្នុងការពន្យល់ណែនាំអ្នកបើកបរដែលល្មើសច្បាប់។

លើសពីនេះ ប៉ូលិសចរាចរណ៍ ហាក់ខំប្រឹងប្រែងច្រើនជាងមុន ដូចដែលគេឃើញថាពួកគាត់ធ្វើការតាមផ្លូវ ទាំងក្រោមកម្តៅថ្ងៃ ហាលភ្លៀងហាលខ្យល់ ហើយយប់អធ្រាត្រ ក៏នៅតែចុះទៅត្រួតពិនិត្យអ្នកបើកបរដែលសេពគ្រឿងស្រវឹងទៅទៀត។ ទាំងនេះ សុទ្ធតែជាគុណសម្បត្តិរបស់ប៉ូលិសដែលគេមិនគួរមើលរំលងនោះទេ។

ទោះបីជាមានចំណុចល្អហូរហែយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏នៅមានចំណុចអសកម្មខ្លះដែរ ដែលមន្ត្រីនគរបាលចរាចរណ៍ត្រូវប្រឹងប្រែងកែសម្រួលបន្ថែមទៀត។

ទី១ ជុំវិញការផាកពិន័យតែម្តង។ ពលរដ្ឋមួយចំនួនអះអាងថា ប៉ូលិសចរាចរណ៍ នៅតែបន្តឆ្លៀតកេញចំណេញ តាមរយៈឲ្យអ្នកបើកបរល្មើសច្បាប់ បង់លុយក្រៅផ្លូវការ គ្មានវិក្កយបត្រត្រឹមត្រូវ។ ការឲ្យលុយនេះ គឺជាថ្នូរនឹងការសម្របសម្រួលគ្នាចំពោះករណីល្មើសខ្លះ ដែលត្រូវបង់ប្រាក់ច្រើន មកបង់តិតតួច ដោយគ្មានបង្កាន់ដៃផាកពិន័យជាដើម។ ហើយប៉ូលិសចរាចរណ៍ខ្លះ ត្រូវពលរដ្ឋចោទថា បាននិយាយបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យអ្នកប្រព្រឹត្តល្មើសបង់លុយក្រៅផ្លូវការ ព្រោះថាបើបង់ពិន័យដោយមានវិក្កយបត្រ និងបង់លុយតាមកិច្ចតម្រូវនៃច្បាប់ គឺមានចំនួនច្រើនជាងធម្មតា និងត្រូវខាតពេលវេលាទៅបង់ពិន័យនៅការិយាល័យប៉ូលិសចរាចរណ៍ជើងគោកថែមទៀត។ នេះបើតាមការសង្កេតរបស់ពលរដ្ឋមួយចំនួន ដែលជួបករណីនេះដោយផ្ទាល់ផង។

ចំណុចទី២ គឺមន្ត្រីចរាចរណ៍ខ្លះ នៅតែបន្តយកលុយពីអ្នកបើកឡានដឹកទំនិញ ឬដឹកអ្នកដំណើរ។ លុយនេះ គឺគេមិនដឹងថា ត្រូវចូលហិបថវិកាជាតិ ឬហោប៉ាវបុគ្គលឯកជននោះទេ។ ចំណុចនេះ គឺត្រូវបានពលរដ្ឋដាក់ការសង្ស័យលើសមន្ត្រីខ្លះ ដែលជាត្រីងៀតឆ្លៀតពង។

ចំពោះការលាភសក្ការៈពីឡានដឹកទំនិញនេះដែរ ប៉ូលិសត្រួតពិនិត្យចរាចរណ៍មួយចំនួន ត្រូវពលរដ្ឋរាយការណ៍ថា បានទាមទារលាភសក្ការៈ ឬប្រើឯកសណ្ឋានមន្ត្រី ទៅកាក់ឡានដើម្បីសុំនេះសុំនោះដែលមាននៅលើរថយន្ត។ ដូចជារថយន្តដឹកមាន់ ក៏ប៉ូលិសសុំយកមាន់មួយក្បាលពីរក្បាល ជាដើមដែរ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់អ្នកដំណើរមួយចំនួន ដែលបានជួបហេតុការណ៍ផ្ទាល់ភ្នែក។

ចំណុចទី៣ គឺពាក់ព័ន្ធនឹងពាក្យសម្តីរបស់មន្ត្រីនគរបាលចរាចរណ៍តែម្តង ដែលត្រូវពលរដ្ឋរិះគន់ជាទូទៅ ថាមានពេលខ្លះ គឺអសុជីវធម៌ ហើយមានលក្ខណៈគំរាម និងសម្លុតជាដើម។

ជារួមមន្ត្រីនរគបាលចរាចរណ៍មួយចំនួន បានខិតខំកែទម្រង់ខ្លួនឯងបានច្រើនហើយ នៅឡើយតែចំណុចអសកម្មមួយចំនួនតូចទៀតតែប៉ុណ្ណោះ ដែលមិនទាន់អាចកែប្រែបានល្អប្រសើរ។ ផ្ទុយទៅវិញ ចំណុចខ្វះចន្លោះខ្លះតិចតួចរបស់មន្ត្រីចរាចរណ៍ ប៉ុន្តែវាអាចនឹងធ្វើឲ្យល្អក់កករខ្លាំង ប៉ះពាល់ទៅដល់ពានរង្វាន់អន្តរជាតិខាងសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ ផងក៏អាចថាបាន៕

សិល្បៈ​បុរាណ​ប្រឹង​ត្រដរ​រស់​ ក្រោម​ការ​ជ្រោម​ជ្រែង​របស់​អ្នក​សិល្បៈ​និង​ផ្នែក​ឯកជន!​

កម្ពុជា ត្រូវគេទទួលស្គាល់ថាជាជង្រុកនៃសិល្បៈវប្បធម៌ ហើយមនុស្សខ្មែរស្ទើរតែគ្រប់គ្នាទន្ទេញរត់មាត់ថា វប្បធម៌រលត់ជាតិរលាយ វប្បធម៌ពណ្ណារាយជាថ្កើងថ្កាន។ ក៏ប៉ុន្តែ ទម្រង់សិល្បៈបុរាណខ្លះដែលជាផ្នែកសំខាន់នៃវប្បធម៌នោះ គឺកំពុងតែប្រឹងត្រដររស់ទាំងត្រដាបត្រដួស។ ប្រឈមមុខនឹងបញ្ហានេះ អ្នកជំនាញសិល្បៈខ្លះ បានមើលឃើញថា សិល្បៈបុរាណខ្មែរ បានប្រឹងត្រដរងើបឡើងវិញខ្លះៗ គឺដោយសារតែការជ្រោមជ្រែងរបស់អ្នកសិល្បៈខ្លួនឯង និងផ្នែកឯកជន។

សូមស្តាប់ ហេង ឧត្តម ៖

http://km.rfi.fr/cambodia/chronique-khmer-art-rfi-oudom-21-12-2016

 

មួយរយៈកាលចុងក្រោយនេះ គេសង្កេតឃើញថា មានការផុសផុលសម្បើមណាស់ ក្នុងការងាកទៅចាប់អារម្មណ៍ និងគិតគូរពីទម្រង់សិល្បៈបុរាណខ្មែរ។ ជាក់ស្តែង ក្រុមយុវជន អង្គការសិល្បៈ និងផ្នែកឯកជន បានជួយបំពងសំឡេង ឲ្យមានការគិតគូរពីល្ខោនស្រមោលស្បែកធំ គឺក្រោយពីបានដឹងថា ប្រធានសមាគមល្ខោនស្បែកធំម្នាក់  បាក់ទឹកចិត្ត អស់សង្ឃឹម ហើយបិះនឹងបោះបង់ទម្រង់សិល្បៈនេះចោល ហើយទៅចាប់អាជីពជាអ្នករត់ម៉ូតូឌុប។

ទន្ទឹមនឹងនេះ ព្រឹត្តិការណ៍សម្តែងទស្សនីយភាពនៃរបាំព្រះរាជទ្រព្យ និងល្ខោនខោល ដែល ស្តីពី ប្រវត្តិ១សតវត្សនៃរបាំនេះ គឺមានមនុស្សផ្អើលចូលទស្សនាយ៉ាងច្រើនកុះករ។ សំបុត្រចូលទស្សនា គឺលក់ដាច់អស់ មុនកាលកំណត់ទៅទៀត។

ហើយគេក៏មិនអាចភ្លេចរាប់ទេ ពីល្ខោននិយាយ រឿងកុលាបប៉ៃលិន ដែលទើបនឹងសម្តែងចប់កាលពីពេលថ្មីៗនេះ គឺមានអ្នកគាំទ្រច្រើនលើសពីការរំពឹងទុក។ ព្រោះថា កៅអី និងសំបុត្រចូលទស្សនា មានត្រឹមតែជាង៤រយសំបុត្រ តែគេលក់អស់ដល់ទៅជិត៦រយសំបុត្រឯណោះ។ ទាំងនេះ គឺជាការបំផុសគំនិតផ្តួចផ្តើមយ៉ាងសកម្ម ពីក្រុមអ្នកសិល្បៈខ្លួនឯង និងក្រុមយុវជន រួមទាំងអង្គការខាងសិល្បៈ និងមានការគាំទ្រថវិកាពីផ្នែកឯកជន។

គេក៏ត្រូវទទួលស្គាល់ដែរថា អាជ្ញាធរខាងវប្បធម៌ ក៏ខំប្រឹងណាស់ដែរ។ ដូចដែលគេបានឃើញថា របាំព្រះរាជទ្រព្យ និងល្ខោនស្បែកធំជាដើម បានត្រូវចុះបញ្ជីក្នុងសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌរបស់អង្គការយូណេស្កូ ហើយនិងការដាក់ចាប៉ីដងវែង ចូលក្នុងបញ្ជី សម្បត្តិបេតិកភណ្ឌអរូបីមនុស្សជាតិ កាលពីពេលថ្មីៗនេះទៀត។

លើសពីនេះ ក៏មានដែរ ការប្រឡងចម្រៀងថ្នាក់ជាតិ ទាំងសម័យ និងបុរាណ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ក៏ជាផ្នែកមួយដែលជួយការពារទម្រង់សិល្បៈបុរាណខ្លះដែរ។ ទាំងនេះ គឺជាស្នាដៃរបស់អាជ្ញាធរសិល្បៈ ប្រកែកមិនបាន។  ក៏ប៉ុន្តែ ការប្រលងចម្រៀងបុរាណទាំងនោះ គឺហាក់មានសន្ទុះតិចតួចនៅឡើយណាស់ បើធៀបនឹងការប្រលងចម្រៀងយុវវ័យ ដូចជា The Voice Cambodia, Cambodian Idol, Cambodia’s Got Talent  ជាដើម។

ម្យ៉ាងវិញទៀត គឺគេសង្កេតជាទូទៅ ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ចំនួនសិស្សចុះឈ្មោះចូលរៀនរបាំបុរាណកាន់តែធ្លាក់ចុះ។ ជាក់ស្តែង នៅឆ្នាំនេះតែម្តង សិស្សចូលរៀនរបាំបុរាណមានតែជាង៣០នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកអ្នកចូលរៀន ល្ខោននិយាយ សរុបទាំងនៅសាលាមធ្យមនិងនៅសាលកវិទ្យាល័យ គឺមានតែ១៣នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ហើយបើគិតពីអ្នកដែលមានសមត្ថភាពពេញលេញ អាចសម្តែងល្ខោននិយាយបានជ្រៅជ្រះ គឺប្រហែល៥-៦នាក់តែប៉ុណ្ណោះ។ រីឯល្ខោនខោលវិញ សិស្សចុះឈ្មោះចូលរៀនតែ៣-៤នាក់នោះទេ គឺវាកាន់តែតិចតួចមែនទែន។ ចំពោះគ្រូសិល្បៈបុរាណខ្លះ កាន់តែអស់សង្ឃឹម ពីមួយថ្ងៃទៅមួយ។ ធ្លាក់ទឹកចិត្តដោយមិនឃើញសិស្សរៀនមិនច្រើន ជារឿងមួយ! រឿងមួយទៀត គឺអាសូរនឹងជីវភាពរបស់ខ្លួន ហើយកាន់តែសង្វេគទៅនោះ គឺទ្រាំឈរមើលទម្រង់សិល្បៈដែលខ្លួនស្រឡាញ់ និងខំជ្រោមជ្រែង កំពុងតែលិចលង់បន្តិចម្តងៗ ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ។

ប្រឈមនឹងបញ្ហាដូច្នេះ មន្ត្រីរបស់ក្រសួងវប្បធម៌តែងតែចោទសួរទៅសាធារណៈជនវិញថា ម្នាក់ៗសុទ្ធតែថាស្រឡាញ់សិល្បៈវប្បធម៌ ប៉ុន្តែបើឲ្យខ្លួនឯង ឬឲ្យកូនចៅរបស់ខ្លួន ទៅចុះឈ្មោះចូលរៀនវិញ គឺគ្មានទេ។

ក៏ប៉ុន្តែ មហាជនសួរតបទៅវិញថា តើឲ្យកូនសិស្សទៅចុះឈ្មោះចូលរៀនសិល្បៈបុរាណម្តេចកើត បើពួកគេមិនដឹងផងថា តើរៀនទៅ បានធ្វើអ្វី? តើទីផ្សារការងាររបស់សិស្សដែលចេញពីសាលាសិល្បៈ មានកម្រិតណា? ហើយតើអ្វីទៅជាពន្លឺនៃអនាគតរបស់ពួកគេ នៅពេលដែលរៀនចប់? គឺអ្វីៗហាក់ដូចជានៅតែងងឹតឈឹងសូន្យ។ ទំនងជាហេតុនេះហើយ ទើបមិនសូវមានសិស្សច្រើននោះទេ ដែលយកអនាគតទៅប្រថុយ ជាមួយនឹងសិល្បៈបុរាណនោះ។

ជាការពិត គេពុំគួរចង្អុរមុខគ្នា ឬបន្ទោសទម្លាក់កំហុសដាក់គ្នាតទៅទៀតនេះ។ ការសំខាន់ គឺទឹកជិតដល់ច្រមុះហើយ។ ដូច្នេះ គេត្រូវតែជួយដោះស្រាយគ្នា។ គេមិនអាចជួយលើកតម្កើងសិល្បៈវប្បធម៌ត្រឹមតែបបូរមាត់បាននោះទេ។  ប្រការចម្បង គឺគេត្រូវតែធ្វើឲ្យអ្នកសិល្បៈមានជីវភាពសមរម្យជាដំបូងសិន។ ដើម្បីឲ្យអ្នកសិល្បៈមានទុនចិញ្ចឹមឆ្នាំង គឺទាល់តែមានការគាំទ្រពីសំណាក់មហាជនជាទូទៅ តាមរយៈចូលរួមលើកទឹកចិត្ត និងទិញសំបុត្រចូលទស្សនាការសម្តែងរបស់ពួកគេជាដើម។

ចំណែក អាជ្ញាធរខាងសិល្បៈវប្បធម៌ គឺមានតួនាទីសំខាន់ណាស់ ក្នុងការពន្យល់ និងបង្ហាញពីតម្លៃនៃសញ្ញាបត្រសិល្បៈបុរាណ ដែលធ្វើឲ្យកូនសិស្សឃើញថា ពួកគេអាចចិញ្ចឹមជីវិតឲ្យថ្កុំថ្កើង ឬមានអនាគតល្អ  គ្មានភាពស្រពិចស្រពិលចំពោះអនាគត។

ការសំខាន់មួយទៀត គឺត្រូវតែមានទីតាំងកន្លែងសម្តែងសិល្បៈណាមួយឲ្យជាក់លាក់ និងឲ្យទៀងទាត់ រាល់សប្តាហ៍ ឬរាល់ខែ។ កិច្ចការនេះ ដំណើរការទៅបាន គឺត្រូវតែមានការចូលរួមយ៉ាងសកម្មពីអ្នកសិល្បៈគ្រប់ទម្រង់ និងការសហការជាមួយវិស័យឯកជន៕

​​កម្មករ​សំណង់ ប្រឈម​នឹងគ្រោះថ្នាក់​ច្រើន​​ជាង​កម្មករ​រោង​ចក្រ​កាត់​ដេរ!

វិស័យសំណង់ និងវិស័យកាត់ដេរ សុទ្ធតែជាផ្នែកសំខាន់នៃឆ្អឹងខ្នងសេដ្ឋកិច្ចជាតិដូចគ្នា។ កម្មករក្នុងវិស័យទាំងពីរនេះ សុទ្ធតែមានចំនួនជាងរាប់សិបម៉ឺននាក់ឡើងទៅ។ ក៏ប៉ុន្តែបើប្រៀបធៀបពីស្ថានភាពកម្មករក្នុងវិស័យពីរទាំងនេះវិញ គឺគេអាចមើលឃើញថា កម្មករក្នុងវិស័យសំណង់ គឺប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់ច្រើនជាង! ពេលខ្លះ កម្មករសំណង់ អាចឈានដល់បាត់បង់ជីវិតផង! ប៉ុន្តែពួកគេទទួលបានអត្ថបទប្រយោជន៍តិចតួចជាងកម្មកររោងចក្រកាត់ដេរ។ តើហេតុអ្វីបានជាដូច្នេះ? សូមស្តាប់ ហេង ឧត្តម ៖

12729389_471936429666765_5736998532436238000_n

កម្មករដែលត្រូវខ្សែភ្លើងឆក់ស្លាប់ នៅក្នុងបុរីមួយ

ជាដំបូង បើពិនិត្យមើលពីប្រាក់ឈ្នួលរបស់កម្មករសំណង់និងកម្មករកាត់ដេរ ហើយបើគេមើលត្រឹមពីសំបកខាងក្រៅ គឺអាចឃើញថា ប្រាក់ឈ្នួលកម្មករសំណង់ គិតជាថ្ងៃ គឺមានចំនួនច្រើនជាងកម្មករកាត់ដេរមែន។ កម្មករសំណង់ដែលជំនាញខ្លះ អាចរកបានក្នុងមួយថ្ងៃពី៣ម៉ឺនទៅ៥ម៉ឺនរៀលឯណោះ។ ប៉ុន្តែបើសរុបជាមធ្យមភាគប្រចាំខែវិញ គឺកម្មករកាត់ដេរបានប្រាក់ខែច្រើនជាង។ ច្រើនជាងព្រោះថា កម្មករសំណង់ធ្វើការមិនជាប់លាប់ពេញៗមួយខែៗដូចកម្មកររោងចក្រកាត់ដេរទេ ព្រោះកម្មករសំណង់ភាគច្រើន ធ្វើការដោយស៊ីប្រាក់ប្រចាំថ្ងៃ តាមកន្លែងម៉ៅការនានា។ ខុសពីកម្មករកាត់ដេរ ដែលធ្វើការមានម៉ោងមានពេល និងមានការងារធ្វើពេញៗមួយខែៗ ហើយបួករួមការងារនិងប្រាក់ថែមម៉ោងទៅទៀត។

បើនិយាយពីការងារវិញ ផ្នែកសំណង់ គឺត្រូវធ្វើការធ្ងន់ធ្ងរជាង ប្រើកម្លាំងច្រើនជាង និងប្រឈមមុខនឹងគ្រោះថ្នាក់ច្រើនជាងកម្មកររោងចក្រកាត់ដេរ។ ពេលខ្លះ កម្មករសំណង់ អាចឈានដល់គ្រោះថ្នាក់បាត់បង់ជីវិតផងក៏មាន។ ជាក់ស្តែង ដូចដែលគេធ្លាប់ឃើញស្រាប់ហើយថាមានកម្មករសំណង់ស្លាប់ជាញឹកញយ ដោយសារតែធ្លាក់ពីលើអគារ ឆក់ខ្សែភ្លើង និងរងគ្រោះរបួសក្នុងការងារ ព្រមទាំងការធ្លាក់សម្ភារៈ ថ្ម ដែក ឬឈើ លើកម្មករជាដើម។ មើលទៅ ដើម្បីរស់ ពួកគេធ្វើការទាំងប្រថុយប្រថាន ប្រៀបបាននឹងធ្វើការមួយថ្ងៃៗ ដោយយកជីវិតទៅប្តូរដូច្នោះដែរ! ទាំងនេះ គឺខុសគ្នាច្រើនពីកម្មកររោងចក្រកាត់ដេរ ដែលគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងល្មម ភាគច្រើន អាចដល់ត្រឹមសន្លប់តែប៉ុណ្ណោះ។

ថ្លែងពីកន្លែងស្នាក់នៅ បើទោះបីជាកម្មករកាត់ដេរ រស់នៅក្នុងស្ថានភាពលំបាកវេទនា ជួលផ្ទះគេនៅតូចចង្អៀត ខ្វះអនាម័យ រស់នៅជុំគ្នា និងមានគ្នាច្រើនក្តីក៏ពិតមែន តែពួកគេអាចមានដំបូលជ្រកសមល្មម អាចជ្រកភ្លៀងជ្រកថ្ងៃបានដែរ។ ក៏ប៉ុន្តែកម្មករក្នុងវិស័យសំណង់វិញ ភាគច្រើន គឺពួកគេត្រូវទទួលទានដំណេកនៅតាមការដ្ឋាន ក្រោមតង់កៅស៊ូ ឬគ្មានទីកន្លែងស្រួលបួលប៉ុន្មានទេ។ កម្មករសំណង់ខ្លះ ត្រូវរស់តាមការដ្ឋាន ដោយផ្លាស់ទីតាមការងារជានិច្ច ព្រោះថាជាការងារបែបម៉ៅការ។ លើកលែងតែការដ្ឋានរបស់ក្រុមហ៊ុនធំៗដែលត្រូវធ្វើរាប់ខែឆ្នាំ ទើបគេអាចនៅមួយកន្លែងបានយូរបន្តិច។

បើសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើអត្ថប្រយោជន៍ផ្សេងៗ ទាំងលក្ខខណ្ឌការងារ និងប្រាក់រង្វាន់ រួមនឹងប្រាក់អត្ថប្រយោជន៍ផ្សេងៗជាដើម កម្មកររោងចក្រកាត់ដេរ បានទទួលច្រើននិងគួរសមជាងកម្មករសំណង់។ កម្មករសំណង់ គឺស៊ីប្រាក់ប្រចាំថ្ងៃ បើឈឺឬរវល់ អត់បានទៅធ្វើការ ក៏អត់ប្រាក់ប្រចាំថ្ងៃដែរ ហើយបើធ្វើការថ្ងៃសៅរ៍អាទិត្យ ក៏គិតតែមួយថ្ងៃដូចគ្នានឹងថ្ងៃធម្មតាដែរ ហើយមិនមានការឈប់សម្រាកត្រឹមត្រូវ ដូចកម្មកររោងចក្រកាត់ដេរនោះទេ។

ងាកទៅមើលពីការយកចិត្តទុកដាក់វិញ ក្នុងវិស័យវាយនភណ្ឌកាត់ដេរ ដោយសារតែកម្មករមានគ្នាច្រើនជាង ច្រើនដល់ទៅជាង៧០ម៉ឺននាក់ ធ្វើឲ្យពួកគេមានសហជីពច្រើនជាងដែរ គឺដល់ទៅជាង២ពាន់សហជីពឯណោះ។ ក្រុមសហជីពដែលខ្លាំងនិងសកម្មមួយចំនួន បាននិងកំពុងតែដើរតួសំខាន់ ក្នុងការទាមទារសិទ្ធិកម្មករ និងចរចាដំឡើងប្រាក់ខែរបស់ក្រុមកម្មករកាត់ដេរ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ហើយដោយសារតែវិស័យវាយនភណ្ឌកាត់ដេរ ជាឆ្អឹងខ្នងសំខាន់របស់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ និងសំខាន់ក្នុងវិស័យនាំចេញផងនោះ ទាំងស្ថាប័នរដ្ឋនិងក្រុមសង្គមស៊ីវិល បានចូលរួមជំរុញការយកចិត្តដាក់ខ្លាំងក្នុងវិស័យនេះ។ ចំណែកវិស័យសំណង់វិញ កម្មករមានគ្នាក៏តិច តែប្រមាណជិត៣០ម៉ឺននាក់ ហើយសហជីពក៏កាន់តែតិចតួចទៅទៀត ដែលប្រហែលតែ៤ឬ៥ ហើយសហជីពដែលសកម្មនិងខ្លាំងក្លានោះ គឺមានតែ១ ឬ២ប៉ុណ្ណោះ។ ងាកទៅមើលការយកចិត្តទុកដាក់ពីស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ វិស័យសំណង់គឺដូចជាមិនសូវមានការយកចិត្តទុកដាក់ឲ្យផុសផុលប៉ុន្មានទេ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងវិស័យកាត់ដេរ។

ដូច្នេះ ជាដំណោះស្រាយ ក្រសួងនិងស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ច ត្រូវតែឲ្យឧស្សាហ៍ចុះអធិការត្រួតពិនិត្យការដ្ឋាន និងដាក់វិធានការតឹងរឹងដល់ក្រុមហ៊ុនសំណង់ ឲ្យបំពាក់សម្ភារៈសុវត្ថិភាពដល់កម្មករ ដើម្បីការពារអាយុជីវិតរបស់ពួកគេ។

លើសពីនេះ គឺត្រូវជួយពង្រឹងតម្លៃប្រាក់ឈ្នួលឲ្យមានស្តង់ដារមួយត្រឹមត្រូវ ដោយឆ្លងកាត់ការវាយតម្លៃជាក់លាក់ ហើយត្រូវធ្វើយ៉ាងណាឲ្យថៅកែ និងអ្នកម៉ៅការសំណង់ទាំងឡាយ យល់ថា ការងារនេះមិនត្រូវគិតប្រកាន់ភេទប្រុសឬស្រីនោះឡើយ។ ស្ត្រីកម្មករសំណង់ក៏ត្រូវទទួលបានប្រាក់ខែស្មើនឹងកម្មករបុរសដែរ ព្រោះថា បើតាមច្បាប់ ការងារដូចគ្នា គឺត្រូវបានប្រាក់ស្មើគ្នា។

ចំណែកក្រុមកម្មករសំណង់ខ្លួនឯង ក៏ត្រូវតែចេះក្រោកឈរ និងប្រមូលគ្នាចងក្រងជាសហជីព ដើម្បីធ្វើសកម្មភាពទាមទារសិទ្ធិកម្មករក្នុងវិស័យរបស់ខ្លួន។ គេត្រូវតែយល់ថា កាលណាពួកគេមានគ្នាច្រើន កម្លាំងកាន់តែធំ និងមានជាសហជីពត្រឹមត្រូវទៀតនោះ ទឹកមាត់របស់ពួកគេគឺប្រៃជាងធម្មតា ក្នុងការចរចាជាមួយថៅកែ និងអ្នកម៉ៅការ។

រីឯសហជីពក្នុងវិស័យសំណង់ដែលកំពុងតែមានតិចតួចស្រាប់នេះ គឺត្រូវតែសហការគ្នា ហើយត្រូវជួយពង្រឹងនិងពង្រីកសកម្មភាពឲ្យច្រើននិងខ្លាំងជាងមុន ដើម្បីផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់កម្មករសំណង់ក្រីក្រ៕

បន្ថែមលើការនាំចេញកសិផល កម្ពុជាគួរតែពង្រឹងទីផ្សារ និងកែច្នៃវត្ថុធាតុដើមនៅក្នុងស្រុក!

កាលពីពេលថ្មីៗនេះ អាជ្ញាធរកសិកម្ម បានបញ្ជាក់ថាកម្ពុជាគ្រោងនឹងនាំចេញ ចេក ស្វាយ និងសណ្ដែកសៀង ទៅកាន់ប្រទេសចិន។  ទន្ទឹមនឹងការចង់នាំចេញនេះ កម្ពុជាដែលមានឈ្មោះថាជាប្រទេសកសិកម្ម ក៏កំពុងតែនាំចូលនូវបន្លែនិងផ្លែឈើរាប់សិបតោន ក្នុងមួយថ្ងៃៗ។ អ្នកជំនាញ យល់ឃើញថា គេគួរតែពង្រឹងនិងផ្គត់ផ្តង់ទីផ្សារក្នុងស្រុក ព្រមទាំងកែច្នៃកសិផលវត្ថុធាតុដើមនោះ ហើយនាំចេញផលិតផលសម្រេចវិញ ទើបជាជម្រើសប្រសើរជាង។ សូមស្តាប់ ហេង ឧត្តម ៖

ពីម្សិលមិញ ល្ពៅ ធ្លាក់ថ្លៃដល់ត្រឹម២០០រៀល ក្នុង១គីឡូក្រាម នៅខេត្តព្រះវិហារ ជាប់ព្រំដែនថៃ។  @Kieng So Heng

 ល្ពៅ ធ្លាក់ថ្លៃដល់ត្រឹម២០០រៀល ក្នុង១គីឡូក្រាម នៅខេត្តព្រះវិហារ ជាប់ព្រំដែនថៃ កាលពីពេលកន្លងទៅ។ @Kieng So Heng

និយាយពីការនាំចេញទំនិញកសិផលទៅក្រៅប្រទេស, កន្លងមក កម្ពុជា បានទទួលជោគជ័យយ៉ាងខ្លាំងខាងនាំចេញ អង្ករក្រអូប និង ម្រេចកំពត ពិសេសគឺនាំទៅកាន់សហភាពអឺរ៉ុប។ ចំណែក ស្វាយ ក៏ត្រូវបាននាំចេញក្រៅផ្លូវការទៅកាន់ប្រទេសជិតខាងផងដែរ។ ហើយពេលថ្មីៗនេះទៀត អាជ្ញាធរខាងកសិកម្ម ក៏បានអះអាងជាស្រេចហើយថាកម្ពុជាគ្រោងនឹងនាំចេញ ចេក ស្វាយ និងសណ្តែកសៀង ទៅកាន់មហាយក្សចិនថែមទៀត។ ទោះយ៉ាងនេះក្តី និន្នាការនៃការនាំចេញ ត្រូវគេមើលឃើញថា ហាក់នៅមានចំនួនកម្រិតតិចតួចស្តួចស្តើងនៅឡើយ បើធៀបនឹងការនាំចូលទំនិញកសិផលពីបរទេស។

ខណៈដែលកម្ពុជា អះអាងថាខ្លួនគឺជាប្រទេសកសិកម្ម ហើយមានប្រជាពលរដ្ឋច្រើនលើសលុបគឺជាកសិករ ប៉ុន្តែជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដែនដីសុវណ្ណភូមិមួយនេះ កំពុងនាំចូលបន្លែផ្លែឈើ និងដំណាំកសិផលផ្សេងៗទៀត រាប់សិបតោនក្នុងមួយថ្ងៃៗពីប្រទេសជិតខាងទៅវិញ។

ជាការពិតណាស់ ហើយក៏មិនមែនជារឿងចម្លែកនោះដែរ ដែលប្រទេសនីមួយៗ ត្រូវការនាំចូលទំនិញពីប្រទេសដទៃ! ក៏ប៉ុន្តែវាប្រហែលមិនមែនជារឿងធម្មតានោះទេ បើកម្ពុជាជាប្រទេសកសិកម្មស្រាប់ទៅហើយ តែបែរជានៅចាំបាច់ពឹងពាក់ខ្លាំង ចំពោះការនាំចូលបន្លែនិងផ្លែឈើពីប្រទេសជិតខាងទៀតនោះ។ ហើយបើការនាំចូលផលិតផលកសិកម្មវិសេសវិសាល ដែលដាំក្នុងស្រុកមិនបាន បែបមិនជាថ្វីទេ ក៏ប៉ុន្តែសព្វបើគ្រាន់តែស្លឹកគ្រៃ ស្ពៃក្ដោប ត្រកួន ឬត្រសក់ ជាដើម ក៏ត្រូវនាំចូលរាប់សិបតោនដែរនោះ គឺជារឿងដែលអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងឡាយ ត្រូវតែចាប់អារម្មណ៍គិត និងត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ឡើងវិញ។

ទោះជាយ៉ាងនេះក៏ដោយចុះ ការនាំចេញទំនិញកសិផលទៅក្រៅប្រទេសជាជម្រើសល្អមួយហើយ ក៏ប៉ុន្តែនៅពេលដែលក្នុងស្រុកកំពុងតែខ្វះបន្លែផ្លែឈើ ហើយចាំបាច់នាំចូលពីបរទេសនោះ តែខ្លួនប្រឹងតែនាំចេញកសិផលមួយចំនួនតូច ក៏មិនទំនងជាល្អប៉ុន្មានដែរ។ ដូច្នេះ ការពង្រឹងគុណភាព និងបង្កើនបរិមាណដំណាំកសិកម្មគ្រប់ប្រភេទ សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ និងពង្រីកទីផ្សារកសិផលនៅក្នុងស្រុក គឺជារឿងចាំបាច់។ ចាំបាច់ព្រោះថា ជាការលើកកម្ពស់តម្លៃកសិផលនៅក្នុងប្រទេស ហើយនិងលើកតម្កើងកម្រិតជីវភាពប្រជាកសិករខ្មែរ ព្រមទាំងជាការលើកស្ទួយមុខមាត់ «កម្ពុជារាជាណាចក្រអច្ឆរិយៈខាងកសិកម្ម» ផងដែរ។

មានជម្រើសល្អទៀតបន្ថែមដែលគេអាចមើលឃើញ! នោះគឺការកែច្នៃវត្ថុធាតុដើម គឺកែច្នៃដំណាំកសិផលឲ្យទៅជាកសិឧស្សាហកម្មចំណីអាហារ។ នេះគួរតែជាកាតព្វកិច្ចរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងនាំទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគទុក ឬអូសទាញអ្នកមាន មហាសេដ្ឋីខ្មែរឲ្យដាក់ទុនក្នុងវិស័យនេះ។

ត្បិតថា ដំណើការកែច្នៃនេះ គឺធ្វើឲ្យកម្ពុជាកាន់តែចំណេញច្រើនជាងការនាំចេញកសិផលទាំងដុល ដែលគេហៅថាវត្ថុធាតុដើមនោះ។ ការកែច្នៃផលិតផលដំណាំនៅក្នុងស្រុក ឲ្យចេញជានំចំណី ឬជាតំណាប់ ឬក៏ទៅជាបង្អែមស្ងួត ចិតជាចំណិត ដោយមានការវេចខ្ចប់ត្រឹមត្រូវ តាមបែបផែនឧស្សហកម្មចំណីអាហារ គឺទំនងជាអាចជួយជំរុញទំនើបភាពនៃវិស័យកសិកម្មខ្មែរ ឲ្យវារនិងដើរចេញពីកសិកម្មយថាផលបាន។ ថែមពីនេះ គឺជួយកាត់បន្ថយអត្រាដំណាំកសិផលដែលជុញ គរឲ្យស្អុយរលួយនោះទៀតផង។

ការកាន់តែចំណេញថែមទៀតនោះ គឺថា ក្នុងដំណើរការផលិតកម្មកែច្នៃនេះតែ  គឺត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើន ពិសេសកម្មករ! ដែលនេះគឺនឹងបានជាផលប្រយោជន៍សម្រាប់កម្ពុជាទាំងអស់តែម្តង។

ក្រៅពីការពង្រីងទីផ្សារក្នុងស្រុក និងកែច្នែវត្ថុធាតុដើម, ការសំខាន់ទៀតនេះ គឺត្រូវជួយកសិករឲ្យចាកផុតពីការធ្វើស្រែប្រវាស់នឹងមេឃ។ ប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ ជាមធ្យោបាយសំខាន់យកតែមែនទែន។

រីឯក្រសួងពាក់ព័ន្ធត្រូវតែធ្វើការឲ្យសកម្មនិងខ្លាំងជាងមុនដែរ។ តួយ៉ាងក្រសួងកសិកម្មនិងក្រសួងពាណិជ្ជកម្មជាដើម គឺត្រូវធ្វើការរួមគ្នា និងចែករំលែកការវាយតម្លៃឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក ពីទំហំលទ្ធភាពផលិតកម្មរបស់កសិករខ្មែរ និងផ្តល់ព័ត៌មានជាក់លាក់ពីតម្រូវការរបស់ឈ្មួញវិនិយោគ ឬអ្នកបញ្ជាទិញ ទៅដល់ប្រជាកសិករ។

លើសពីនេះ គេត្រូវសិក្សាឲ្យលម្អិតនិងផ្សព្វផ្សាយឲ្យប្រជាកសិករដឹងឲ្យច្បាស់ តើថាក្នុងឆ្នាំនីមួយ ត្រូវការស្រូវប៉ុន្មាន? ត្រូវការដំឡូងប៉ុន្មាន? ស្វាយ ពោត ល្ពៅ សណ្តែក និងដំណាំផ្សេងៗទៀត ក្នុងចន្លោះពីប៉ុន្មានតោនទៅតោនប៉ុន្មានជាដើម ដើម្បីប្រជាកសិករងាយស្រួលដាំតម្រូវតាមទីផ្សារ ហើយដើម្បីជៀសវាងការដាំដុះច្រើនជុញដំណាំតែមួយមុខពីរ ហើយចាលទីផ្សារ ត្រូវគរទុកចោលស្អុយរលួយ។

បើមិនធ្វើបានដូច្នេះទេ ហើយការអង្គុយរំពឹងតែការនាំចេញកសិផលដ៏តិចតួចនោះ គឺទំនងជាមិនបានផលច្រើនដល់ប្រជាកសិករពិតនោះទេ៕

វេជ្ជបណ្ឌិត ប៊ុន ស្រេង​៖ ជំងឺ​ Zika ឆ្លង​តាម​មូសខ្លាខាំ ការ​បញ្ចូល​ឈាម និងការ​រួមភេទ ហើយ​បង្ក​ផល​លំបាក​ខ្លាំងទៅលើ​ស្ត្រី​មាន​ផ្ទៃ​ពោះ និង​ទារក​តូច!

ថ្មីៗនេះ ជំងឺនិងវីរូសZika ផ្ទុះឡើងជាច្រើនករណី នៅប្រទេសសីង្ហបុរី ហើយភ្លាមៗក្រសួងសុខាភិបាល បានដាក់ម៉ាស៊ីនស្ទង់កម្តៅនៅតាមព្រលានយន្តហោះ និងនៅព្រំដែន។ ដើម្បីយល់ពីជំងឺ Zika នេះ វិទ្យុបារាំងបានអញ្ជើញលោកវេជ្ជបណ្ឌិត ប៊ុន ស្រេង ដែលជាអនុប្រធាននាយកដ្ឋានប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺឆ្លង ធ្វើជាភ្ញៀវប្រចាំថ្ងៃ។ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ប៊ុន ស្រេង បានបញ្ជាក់ថា ជំងឺ Zika នេះ បង្កផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរតែទៅលើស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងទារកតូចៗទេ តែចំពោះមនុស្សធំ គឺមិនសូវធ្វើទុក្ខទោសប៉ុន្មានទេ ហើយអាចជាទៅវិញដោយឯងៗ។ បើតាមលោកវេជ្ជបណ្ឌិត វីរុស Zika នេះ គឺឆ្លងតាមមូសខ្លាខាំ តាមការចាក់បញ្ចូលឈាម និងឆ្លងតាមការរួមភេទដោយមិនប្រើស្រោមអនាម័យ។

ចង់ដឹងកាន់តែច្បាស់ យើងស្តាប់បទសម្ភាសរប់សហេង ឧត្តម ជាមួយនឹងលោកវេជ្ជបណ្ឌិត ប៊ុន ស្រេង ៖

http://km.rfi.fr/cambodia/zika-virus-bun-sreng-06-09-2016

IMG_0856