កម្ពុជាអាចនឹងស្លាប់ដោយ«ជំងឺឱកាសនិយម» បើមិនព្យាបាលរោគសញ្ញាពុករលួយ

10511192_679148678805323_5054874170988739587_n

ភ្នំពេញ-អង្គារ៍ ២៤ មិថុនា ២០១៤-

ដោយ ឧត្តម 

វាគ្មិនពីរ​នាក់​​ដែលជា​​មន្ត្រី​របស់​អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជាបាន​ប្រៀប​ធៀប​ជំងឺ​ពុក​រលួយ​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ ដូចទៅ​នឹង​ជំងឺ​អេដស៍។  ជំងឺ​អេដស៍ ដែល​គេ​គ្រប់​គ្នា​ដឹង​ថា បណ្តាល​មកពី​មេរោគ​HIV បំផ្លាញប្រព័ន្ធ​ការ​ពារនិង​លូតលាស់​របស់​រាងកាយ ហើយ​សម្លាប់​មនុស្ស​ដោយ​ជំងឺ​ឱកាស​និយម។ មន្ត្រី​ទាំងពីរ​ បន្តថា បើ​មិន​មាន​ចំណាត់​ការ​ត្រឹម​ត្រូវ​និង​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ទេ កម្ពុជា​អាច​នឹង​ស្លាប់​ដោយ​សារ​ជំងឺឱកាស​និយម​នៃ​រោគ​​ពុករលួយ។ 

ល្ងាចថ្ងៃចន្ទទី២៣ មិថុនា ជាការចាប់ផ្តើមដំបូងនៃវគ្គសិក្សាពីអ្នកដឹកនាំវ័យក្មេងរបស់គម្រោងថ្នៃប្រឌិតថ្មី នៅអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា។ លោក ប៉ិច ពិសី បានធ្វើជាវាគ្មិនចំពោះប្រធានបទ«បញ្ហាប្រឈមចំពោះការអភិវឌ្ឍរបស់កម្ពុជា»។
ក្នុងបទបង្ហាញរយៈពេលជិត១ម៉ោងកន្លះ នាយកកម្មវិធីនៃអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជារូបនេះ បានលើកឡើងនូវឧបសគ្គប្រឈមធំៗចំនួន៥ដែលរាំងស្ទះដល់ដំណើរការអភិវឌ្ឍរបស់កម្ពុជា។ ពោលគឺ កង្វះធនធានមនុស្ស ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមិនគ្រប់គ្រាន់ ប្រព័ន្ធតុលាការដែលមិនអាចជឿទុកចិត្តបាន កង្វះខាត់ហិរញ្ញវត្ថុ និងអំពើពុករលួយ។
ស្ថិតក្នុងសម្លៀកបំពាក់អាវព័ណ៌ប្រផេះខោខ្មៅអ៊ុតភ្លីយ៉ាងស្អាត ប្រដាប់ដោយពាក់វ៉ែនតា និងដៃកាន់មេក្រូផង លោក ប៉ិច ពិសី ថ្លែងពន្យល់ចំណុចនីមួយៗយ៉ាងលម្អិត ដូច្នេះថា៖
១-ឧបសគ្គកង្វះធនធានមនុស្ស គឺខ្វះខាតមនុស្សមានសមត្ថភាព ចំណេះដឹង និងជំនាញវិជ្ជាជីវៈច្បាស់លាស់។ ផ្នែកបំណិនជីវិតក៏ពុំទាន់គ្រប់គ្រាន់ ខណៈពេលដែលកម្ពុជានៅជាប្រទេសដែលប្រើកម្លាំងពលកម្មសម្រាប់រកចំណូលនៅឡើយ។
២-ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមិនគ្រប់គ្រាន់ គឺកម្ពុជាមានប្រព័ន្ធគមនាគមន៍ តែពុំគ្រប់គ្រាន់។ យើងនៅមិនទាន់មានប្រព័ន្ធផ្លូវគោក ទឹក និងអាកាស ល្អនិងមានបទដ្ឋានអន្តរជាតិនៅឡើយ។ យើងគ្មានប្រព័ន្ធទឹកស្អាត មានតែនៅទីក្រុង។ ផ្លូវថ្នល់ក៏នៅសាងសង់តែជាប់រហូត។ ឯផ្លូវទឹកវិញ យើងគ្មានកំពង់ផែសម្រាប់នាវាធំចុះចតទេ ដែលជាហេតុនៃការនាំទំនេញចូលមកកាន់តែថ្លៃ។ ទាំងនេះនាំឲ្យការវិនិយោគចំណាយដើមទុនផលិតច្រើនលើការដឹកជញ្ជូន។
៣-ប្រព័ន្ធតុលាការដែលមិនអាចជឿទុកចិត្តបាន៖ អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា បានធ្វើការស្ទង់មតិកាលពីឆ្នាំ២០១១ និង២០១៣កន្លងទៅ ឃើញថា ប្រជាជនខ្មែរមិនទុកចិត្តលើវិស័យស្វែងរកយុត្តិធម៌នោះ។ ដូច្នេះ កាលណាប្រជាពលរដ្ឋមិនមានទំនុកចិត្តលើតុលាការនិងនគរបាល ពួកគេនឹងស្វែងរកភាពត្រឹមត្រូវតាមដែលគេយល់ ឬក៏បាតុកម្ម។ ឧទាហរណ៍ ដូចជាការកាត់ទោសរបស់មហាជនចំពោះជនសង្ស័យថាជាចោរលួច ឬជនរំលោភភេទកន្លងមក ដែលត្រូវបានវាយសម្លាប់ ព្រមទាំងបាតុកម្មទាមទារសិទ្ធនិងដីធ្លីកន្លងមក ដែលនៅបរទេស បាតុកម្មអាចរំលំរដ្ឋាភិបាល ដូចនោះ ខាងអារ៉ាប់ (និទាឃរដូវនៅអារ៉ាប់ Arabe Sprint) លីបី អេហ្សីប ជាដើម។
៤-កង្វះខាត់ហិរញ្ញវត្ថុ ៖ ការផ្គត់ផ្គង់ថវិកាជាតិចំពោះក្រសួងនីមួយៗនៅមានកម្រិតនៅឡើយ បើធៀបទៅនឹងតម្រូវនៃការអភិវឌ្ឍ។ ឯផ្នែកឯកជន ធនាគារ ក៏ពុំអាចផ្តល់ឥណទានដល់ជនស្រទាប់ក្រីក្របានទូលំទូលាយដែរ។
៥-អំពើពុករលួយ៖ ត្រូវបានលោក ប៉ិច ពិសី សង្កត់ធ្ងន់ថា ជាឧបសគ្គចម្បង ដែលកំពុងបន្តរីករាលដាល់គ្រប់ចរន្តឈាមនៃសង្គមខ្មែរ 10509620_679149185471939_6151330747068058196_nទាំងផ្នែកឯកជន អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងផ្នែកអំណាចគ្រងគ្រងរដ្ឋ។
លោកនាយកកម្មវិធីនៃអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជារូបនេះ ហាក់ផ្តោតការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងចំពោះចំណុចទី៥នេះ ដោយលោកបានពន្យល់លម្អិតដល់សិក្ខាកាមវ័យក្មេងទាំង៣០នាក់។ លោកបានរៀបរាប់ពីមូលហេតុសំខាន់ៗ និងជាទូទៅនៃកំណើតអំពើពុករលួយ ដោយចែកជាពីរផ្នែក គឺផ្នែកបុគ្គលឯកជន និងផ្នែកស្ថាប័នរដ្ឋ។ ចំពោះផ្នែកបុគ្គលឯកជន គឺបង្កឡើងដោយសារការគិតពីផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនច្រើនពេក ផ្នត់គំនិតសម្ភារៈនិយម ការលោភលន់ អាត្មានិយម ការមិនយល់ច្បាស់ពីអំពើពុករលួយ និងការមិនស្អប់អំពើពុករលួយ។ ឯផ្នែកស្ថាប័នរដ្ឋ គឺភាពធូរលុងនៃការអនុវត្តច្បាប់ ការគេងចំណេញពីសេវាសាធារណៈ លួចម៉ោងរដ្ឋទៅធ្វើការផ្ទាល់ខ្លួន… ជាដើម។
មានបទពិសោធជាង១០ឆ្នាំក្នុងផ្នែកអភិបាលកិច្ចនិងអភិវឌ្ឍសហគមន៍ លោក ប៉ិច ពិសី បង្ហាញពីផលប៉ះពាលនៃអំពើពុករលួយដូច្នេះថា «វានាំឲ្យប៉ះពាលដល់ ផ្នែកតាក់តែងច្បាប់និងគោលនយោបាយ សន្តិសុខសុវត្ថិភាព សេវាសាធារណៈ បរិស្ថាន អភិវឌ្ឍន៍និងសេដ្ឋកិច្ច ព្រមទាំងសុខុមាលភាព»។
10511372_679149288805262_629093956640170640_nដល់ត្រង់ចំណុចនេះ លោកវាគ្មិន បានគូសបញ្ជាក់ថា «កម្ពុជាអាចនឹងត្រូវដួលរលំ បើមិនចាត់វិធានការប្រឆាំងអំពើពុករលួយឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពនោះទេ»។ ដោយប្រៀបធៀបអំពើពុករលួយទៅនឹងជំងឺអេដស៍ លោកបន្តថា«កម្ពុជាអាចនឹងស្លាប់ដោយសារជំងឺឱកាសនិយមដូចជំងឺអេដស៍ដូច្នោះដែរ»។
ភ្ជាប់នឹងចំណុចនេះ វាគ្មិនបន្ទាប់ គឺកញ្ញា ណារ៉ា សុខេមា បានពញ្ញាក់អារម្មណ៍ថា មានអ្នកខ្លះធ្វើអ្វីមួយខ្លាចខុសគេ ហើយខ្លាចគេថា យើងឆ្កួត 10509540_679149385471919_8483358084243155543_nដូច្នេះពេលគេពុករលួយក៏ពុករលួយតាមគេដែរ។ និយាយដោយស្នាមញញឹមនិងសំណើចផងនោះ កញ្ញាចោទសួរថា «ចុះបើគេកើតអេដស៍ម្តេចមិនទៅកើតអេដស៍នឹងគេដែរទៅ?»
មន្ត្រីវ័យក្មេងក្នុងគម្រោងថ្នៃប្រឌិតថ្មី បន្តថា «កម្ពុជាមានយុវជនច្រើនលើសលុប ជិត៧០ភាគរយនៃប្រជាជនសរុប។ ក្នុងនាមជាយុវជនហ្នឹង តើយុវជនអាចធ្វើអ្វីបានខ្លះសម្រាប់ប្រទេសជាតិ?»។ កញ្ញាសុខេមា បានចែករំលែកគោលការណ៍ទាំង១០ ដែលភាគច្រើនជាបទសោធរបស់នាងផ្ទាល់ និងដែលធ្វើឲ្យនាងមានជោគជ័យមកដល់ថ្ងៃនេះ។ វាគ្មិនវ័យក្មេងរូបនេះ បានប្រលូកនឹងដំណើរឆ្លងទ្វីបជាច្រើនប្រទេសមកហើយ បានប្រាប់ថា ចំណុចទាំង១០នោះគឺ ការស្វែងរកចំណេះដឹង កុំឲ្យគេបូមខួរ ហ៊ានទាមទារ គោលការណ៍សុចរិតភាព ការចែករំលែក ធ្វើការងារស្មគ្រចិត្ត ចំណាប់ផ្តើមដោយមានគំនិតបង្កើតថ្មី ចូលរួមក្នុងដំណើរការអភិបាលកិច្ចល្អ ហ៊ានប្រឆាំងនឹងអំពើមិនល្អ និងលើកទឹកចិត្តអ្នកធ្វើល្អ។ ជាសារចុងក្រោយ ដែលមន្ត្រីរូបនេះ ចងផ្តល់ឲ្យ គឺ ទោះបីយើងមិនអាចធ្វើអ្វីច្រើនធំដុំក៏ដោយ ក៏យើងអាចចាប់ផ្តើមធ្វើល្អបន្តិចម្តងៗ ពីចំណុចតូចៗ ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។

ជាដំណោះស្រាយ ចំពោះបញ្ហាប្រឈមនិងអំពើពុករលួយនៅកម្ពុជា លោក ប៉ិច ពិសី បានផ្តល់អនុសាសន៍ថា មានតែការរៀបចំប្រទេសឲ្យមានប្រព័ន្ធតុល្យភាពអំណាច និងអភិបាលកិច្ចល្អនោះទេ ទើបកម្ពុជាគេចផុតពីជំងឺពុករលួយ និងឈានឆ្ពោះទៅរកកិច្ចអភិវឌ្ឍ។
នៅក្នុងសេចក្តីសន្និដ្ឋានរបស់វាគ្មិនទាំងពីរ ពួកគេហាក់បានមូរមាត់គ្នាថា បើអំពើពុករលួយពុំអាចលុបបំបាត់ដោយមានប្រសិទ្ធភាពនោះទេ កម្ពុជាអាចនឹងត្រូវស្លាប់ដោយសារជំងឺ របស់សង្គម។ ហើយពួកគេថា យុវជនជាកម្លាំងសកម្មមួយក្នុងដំណើរការជួយកែប្រែបញ្ហាទាំងអស់នេះ៕

 

Publicités

ក្នុងដំណាក់​កាល​ដ៏​លំបាក​របស់​លោកស្រីជ័យលាភីរង្វាន់ណូបែល អ៊ុង សានស៊ូជី

ក្នុងដំណាក់កាលដ៏លំបាក ទោះបីស្វាមីទទួលមរណៈ និងត្រូវទទួលរងបន្ទុកជាម្តាយដែលត្រូវចិញ្ចឹមបីបាច់មើលថែរក្សាកូនក្តី ក៏លោកស្រី អ៊ុង សានស៊ូជី សម្រេចចិត្តមិនចាកចេញពីមាតុភូមិភូមាឡើង។ ស្របពេលដែលប្រទេសជាតិកំពុងរងចលាចល និងកាលៈទេសៈដ៏លំបាក ប្រមុខបក្សប្រឆាំងជាស្រីរូបនេះ មិនចាកចេញពីប្រជាពលរដ្ឋភូមានោះទេ។
លោកស្រីជ័យលាភីរង្វាន់ណូបែលរូបនេះថ្លែងនៅក្នុងរឿង The Choice (2012) ថា «ខ្ញុំជ្រើសរើសនៅជាមួយប្រជាជនរបស់ខ្ញុំ»

Aung San Suu Kyi

-Aung San Suu Kyi – The Choice (2012)

La Biographie de Douc Rasy, Docteur en Droit

លោកបណ្ឌិត ឌុក រ៉ាស៊ី M.Dr. DOUC Rasy

លោកបណ្ឌិត ឌុក រ៉ាស៊ី M.Dr. DOUC Rasy

M. Douc Rasy,

ancien professeur de droit,

ancien Doyen de la Faculté de Phnom Penh.

Président de la Ligue Cambodgienne des Droits de l’Homme et du Citoyen (LCDHC).

Docteur en Droit à la Faculté de Droit de Paris.

Continuez la lecture dans son blog : la Biographie de Douc Rasy