Archive par auteur | ហេង ឧត្តម

មេៗ​គណបក្ស ភាគច្រើន​ ជូន​ពរពលរដ្ឋ​ ភ្ជាប់​សារ​នយោបាយ!

សល់តែ​១ថ្ងៃទៀតទេ បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី នឹង​ចូល​មកដល់។ ឱកាស​នេះ មេៗ​គណបក្ស​នយោបាយ​ ជា​ច្រើន​ នាំគ្នា​ជូន​ពរ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរទូទៅ ហើយ​ក៏​មាន​ភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង​សារនយោបាយ​ខ្លះ​ផង។ ប្រមុខ​បក្ស​កាន់អំណាច សូម​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ទៅ​បោះ​ឆ្នោត​ធ្វើ​ជាម្ចាស់​វាសនា​ប្រទេស​ជាតិ និងអះអាងរក្សា​ការ​ពារ​​​សន្តិភាព។ មេបក្សប្រឆាំង ​សង្គ្រោះជាតិ ចង់​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ជា​វិជ្ជមាន​ និង​ដោយ​អហិង្សា។ ចំណែក​ មេបក្ស​អំណាច​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ សង្ឃឹមថានឹង​ប្តូរ​មេបក្ស​ប្រឆាំងចាស់ ដាក់​មេបក្ស​ប្រឆាំងថ្មី។ ខុសពីគេឯង​ ប្រមុខ​បក្ស​សម្ព័ន្ធ​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ គ្មាន​អ្វីត្រូវ​ជូន​ពរ​នោះទេ គឺ​គ្រាន់តែចង់​ផ្តាំពលរដ្ឋ​ខ្មែរ ឲ្យ​ចេះ​ប្រើ​ខួរ​ក្បាល​គិត​។

ហេង ឧត្តម លម្អិត​ព័ត៌មាន ៖  http://km.rfi.fr/cambodia/wish-politicians-rfi-oudom-12-04-2017

 

ក្នុង​ឱកាស​ចូលឆ្នាំថ្មីនេះ ប្រមុខ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច លោក ហ៊ុន សែន បាន​ចេញ​សារលិខិត​ជូន​ក្នុងនាម​រដ្ឋាភិបាល សូម​ឲ្យ​មាន​ក្តី​រីករាយ សិរី​សួស្តី ជ័យ​មង្គល​ដ៏​ឧត្តុង​ឧត្ដម​ក្នុង​ក្រុម​គ្រួសារ​និង​សង្គម​ជាតិ​ទាំងមូល។ ​ចំណែក​លោក កឹម សុខា ខំប្រឹង​សរសេរ​លិខិត​ផង សម្តែង​ថត​ជា​វីដេអូ​ផង ដើម្បីបួង​សួង​ជូន​ពរ​សាធារណៈជន​ខ្មែរ ឲ្យ​មាន​សិរីមង្គលវិបុលសុខ​មហាប្រសើរ និង​ឲ្យ​មាន​សន្តិភាព​ ហើយ​ចៀង​វាង​សង្គ្រាម​បង្ហូរ​ឈាម​ និង​ការរំលោភ​​បំពាន​សិទ្ធិគ្នា​។ រីឯប្រធាន​បក្ស​អំណាច​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ ​លោក សួន សេរីរដ្ឋា ជូន​ពរ​ឲ្យ​ខ្មែរលើ ខ្មែរក្រោម ខ្មែរ​កណ្តាល ខ្មែរ​ក្នុង​ប្រទេស​និង​ខ្មែរ​នៅ​បរទេស​ទាំង​អស់ សូម​ឲ្យ​មាន​ក្តីសប្បាយ​រីករាយ ចូលរួម​លេង​ល្បែង​ប្រជាប្រិយខ្មែរ ហើយ​សូម​កុំ​ផឹក​ស្រា​ស្រវឹង​ឈ្លោះគ្នា និង​បង្កគ្រោះថ្នាក់​ចរាចរណ៍​។​

ក្រៅ​ពី​ពាក្យ​ពេចន៍​ជូន​ពរ មេៗ​គណបក្ស​នយោបាយ​ ក៏​មាន​បង្កប់​សារនយោបាយ​ខ្លះ​​ដែរ។ នៅ​ក្នុង​សារ​លិខិត​​ កម្រាស់​​៦ទំព័រ ដែល​មាន​រៀប​រាប់​ពីសម្មទិផលរបស់​រដ្ឋាភិបាល​ផង​​, លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ជា​ប្រធាន​គណ​បក្ស​ប្រជា​ជន​កម្ពុជា  បាន​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​ ថា​នឹង​ខិត​ខំពុះពារគ្រប់​បែប​យ៉ាង​ ប្តេជ្ញាចិត្ត​រក្សា​ការពារ​សន្តិភាព​ ស្ថិរភាព និង​សណ្តាប់សាធារណៈជូន​ប្រជាជាតិទាំង​មូល។​

ចំណែក លោក កឹម សុខា ប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ បាន​ភ្ជាប់​សារ​នយោបាយ​ថា ចង់​ឲ្យ​មាន​​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ជា​វិជ្ជមាន តាម​រយៈ​ការ​បោះឆ្នោត​ខាង​មុខ​នេះ។ ចំពោះ​លោក កឹម សុខា គឺ​លោក​ចង់​ឲ្យ​អ្នក​នយោបាយ​គ្រប់​គណ​បក្ស ប្រកួត​គ្នា​ពី​គោលនយោបាយ​របស់​ខ្លួន តែ​រៀង​ៗខ្លួន ដោយ​សន្តិវិធី​ ដើម្បីក​​សាង​អនាគត​ជាតិ​មួយ​ដ៏​ល្អប្រសើរ ​។​

រីឯ​ប្រធាន​បក្ស​អំណាច​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ លោក សួន សេរីរដ្ឋា គឺ​ចង់​ឲ្យ​មា​នការ​ផ្លាស់​ប្តូរទាំង​បក្ស​ប្រឆាំង និង​ទាំង​បក្ស​កាន់​អំណាច ដោយ​ប្រកាន់​យក​របៀប​​ផ្លាស់​ប្តូរ​បន្ត​វេន​​របស់​ទេវា​ឆ្នាំ​ថ្មី​ដូច្នោះ​ដែរ​។ ពោល​គឺ​មាន​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ មិន​ក្រាញ​អំណាច និង​មាន​អណត្តិផ្លាស់​​វេន​ត្រឹមត្រូវ។ ទន្ទឹម​នេះ លោក សួន សេរីរដ្ឋាន ក៏​សង្កត់​ធ្ងន់​ដែរថា ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ គួរតែត្រូវ​​ «ប្តូរ​​មេ​ដឹក​នាំ​ប្រឆាំង​ចាស់ ដាក់​មេដឹក​នាំ​ប្រឆាំង​ថ្មី​»។​

ផ្ទុយខុស​​ពីគេ​ឯង លោក ខឹម វាសនា​ ប្រធាន​​គណ​បក្ស​សម្ព័ន្ធ​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ ថា​លោក​គ្មាន​អ្វី​ត្រូវ​ជូនពរ​ ហើយ​ក៏​​គ្មាន​ទម្លាប់​ជូនពរ​អ្វីដែរ​ ព្រោះ​លោក​មិន​ដែល​​ធ្វើ​អ្វី​ ដែល​មិន​ចេញ​ពីទឹក​​ចិត្ត​ពិតនោះទេ​។ គ្មាន​សារ​ជូនពរសម្រាប់ឆ្នាំថ្មី​ និង​គ្មាន​សារនយោបាយ​អ្វីសម្រាប់ថ្លែងក្នុងឱកាសនេះ​, លោក ខឹម ​វាសនា គ្រាន់តែមាន​ពាក្យ​ផ្តាំថា ពលរដ្ឋខ្មែរ ​ត្រូវ​ចេះ​ប្រើ​ខួរ​ក្បាល​គិត គិត​គ្រប់​សកម្មភាព គ្រប់​ទង្វើ​ និង​កុំ​ចេះតែ​ជឿ​ងប់​ងល់​ចំពោះ​ប្រពៃណី និង​សម្តី​របស់​អ្នក​នយោបាយ។ គឺទៅ​ទី​​ណា​ក៏ដោយ ធ្វើ​អ្វីក៏ដោយ​ ត្រូវ​យកចេះ​យក​ខួរ​ក្បាល​គិត។ នេះបើតាម​ប្រមុខ​បក្ស​សម្ព័ន្ធ​ដើម្បី​ប្រជាធិតេយ្យ​ លោក ខឹម វាសនា​​៕​

Publicités

ប៉ូលិសចរាចរណ៍ ត្រូវកែប្រែបន្ថែមទៀត ដើម្បីឲ្យសក្តិសមនឹងពានរង្វាន់អន្តរជាតិ!

ថ្មីៗនេះ មន្ត្រីនរគបាលចរាចរណ៍ បានផាកពិន័យលោកទេសរដ្ឋមន្ត្រី ឱម យ៉ិនទៀង ដោយសារជិះរថយន្តមិនពាក់ខ្សែក្រវ៉ាត។ គេសង្កេតឃើញថា តាំងតែពីដាក់ឲ្យប្រើច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកថ្មីមក ប៉ូលិសចរាចរណ៍ ហាក់មានភាពក្លាហានជាងមុន។ ពោលគឺហ៊ាន ផាកពិន័យចំពោះអ្នកតំណាងរាស្ត្រ និងមន្ត្រីធំៗ រាប់ទាំងនាយករដ្ឋមន្ត្រីផង ដែលល្មើសនឹងច្បាប់ចរាចរណ៍។ ទោះយ៉ាងនេះក្តី គឺមានចំណុចមួយចំនួនទៀត ដែលប៉ូលិសចរាចរណ៍ ត្រូវប្រឹងប្រែងកែលម្អបន្ថែមទៀត ដើម្បីឲ្យសក្តិសមនឹងពានរង្វាន់អន្តរជាតិសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ ពីប្រទេសអង់គ្លេស។

សូមស្តាប់ ហេង ឧត្តម ៖ http://km.rfi.fr/cambodia/police-rfi-oudom-26-12-2016

ច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកថ្មី បានដាក់ឲ្យប្រើជិតពេញ១ឆ្នាំហើយ។ ក្នុងរយៈពេលនេះ គេមើលឃើញថា មន្ត្រីនគរបាលចរាចរណ៍ មានសេចក្តីក្លាហានជាងមុន គឺហ៊ានបង្គាប់អ្នកតំណាងរាស្ត្រមួយចំនួន ទាំងមកពីបក្សកាន់អំណាច និងតំណាងរាស្ត្រប្រឆាំង ឲ្យបង់ពិន័យចំពោះបទល្មើសច្បាប់ចរាចរណ៍។ ពេលថ្មីៗនេះ គឺប៉ូលិសចរាចរណ៍ហ៊ានទៅដល់ ផាកពិន័យទេសរដ្ឋមន្ត្រី ប្រធានអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ថែមទៀត។ ហើយគេក៏មិនភ្លេចដែរ សូម្បីតែប្រមុខរដ្ឋាភិបាល និងមន្ត្រីផ្សេងៗ ក៏ត្រូវចូលទៅបង់ពិន័យជាហូរហែរមកហើយ។

នេះបើទោះបីជាមានមហាជនខ្លះគិតថា ករណីទាំងនោះ គឺជាការធ្វើឲ្យល្អមើលរបស់អ្នកមានអំណាច ឬចេះតែទៅបង់ពិន័យទៅដើម្បីកុំឲ្យគេរិះគន់ពេក ឬក៏បុគ្គលទាំងនោះ មានស្មារតីគោរពច្បាប់ដោយខ្លួនឯងក្តី ប៉ុន្តែទោះយ៉ាងណាក្តី នេះក៏ជាសេចក្តីក្លាហានមួយដែរ របស់ក្រុមប៉ូលិសចរាចរណ៍ ដែលហ៊ានសរសេរផាកពិន័យ និងហ៊ានតតាំងចំពោះមុខអ្នកមានអំណាច ហើយបំពានច្បាប់។

ក្រៅពីសេចក្តីក្លាហាននេះ គឺកិច្ចការងាររបស់មន្ត្រីចរាចរណ៍ ត្រូវបានកែប្រែយ៉ាងច្រើន ពិសេសគឺការបង់ផាកពិន័យដែលតម្រូវឲ្យអ្នកប្រព្រឹត្តល្មើស ត្រូវចូលខ្លួនទៅបង់ប្រាក់ពិន័យនៅការិយាល័យប៉ូលិសចរាចរណ៍ជើងគោក ដោយខ្លួនឯង។ ចំណែកឯការដាក់បញ្ចូល មន្ត្រីចរាចរណ៍ភេទស្រីសម្រាប់បម្រើការងារ ក៏ទំនងជាអាចធ្វើឲ្យមានភាពទន់ភ្លន់ជាងមុន ក្នុងការពន្យល់ណែនាំអ្នកបើកបរដែលល្មើសច្បាប់។

លើសពីនេះ ប៉ូលិសចរាចរណ៍ ហាក់ខំប្រឹងប្រែងច្រើនជាងមុន ដូចដែលគេឃើញថាពួកគាត់ធ្វើការតាមផ្លូវ ទាំងក្រោមកម្តៅថ្ងៃ ហាលភ្លៀងហាលខ្យល់ ហើយយប់អធ្រាត្រ ក៏នៅតែចុះទៅត្រួតពិនិត្យអ្នកបើកបរដែលសេពគ្រឿងស្រវឹងទៅទៀត។ ទាំងនេះ សុទ្ធតែជាគុណសម្បត្តិរបស់ប៉ូលិសដែលគេមិនគួរមើលរំលងនោះទេ។

ទោះបីជាមានចំណុចល្អហូរហែយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏នៅមានចំណុចអសកម្មខ្លះដែរ ដែលមន្ត្រីនគរបាលចរាចរណ៍ត្រូវប្រឹងប្រែងកែសម្រួលបន្ថែមទៀត។

ទី១ ជុំវិញការផាកពិន័យតែម្តង។ ពលរដ្ឋមួយចំនួនអះអាងថា ប៉ូលិសចរាចរណ៍ នៅតែបន្តឆ្លៀតកេញចំណេញ តាមរយៈឲ្យអ្នកបើកបរល្មើសច្បាប់ បង់លុយក្រៅផ្លូវការ គ្មានវិក្កយបត្រត្រឹមត្រូវ។ ការឲ្យលុយនេះ គឺជាថ្នូរនឹងការសម្របសម្រួលគ្នាចំពោះករណីល្មើសខ្លះ ដែលត្រូវបង់ប្រាក់ច្រើន មកបង់តិតតួច ដោយគ្មានបង្កាន់ដៃផាកពិន័យជាដើម។ ហើយប៉ូលិសចរាចរណ៍ខ្លះ ត្រូវពលរដ្ឋចោទថា បាននិយាយបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យអ្នកប្រព្រឹត្តល្មើសបង់លុយក្រៅផ្លូវការ ព្រោះថាបើបង់ពិន័យដោយមានវិក្កយបត្រ និងបង់លុយតាមកិច្ចតម្រូវនៃច្បាប់ គឺមានចំនួនច្រើនជាងធម្មតា និងត្រូវខាតពេលវេលាទៅបង់ពិន័យនៅការិយាល័យប៉ូលិសចរាចរណ៍ជើងគោកថែមទៀត។ នេះបើតាមការសង្កេតរបស់ពលរដ្ឋមួយចំនួន ដែលជួបករណីនេះដោយផ្ទាល់ផង។

ចំណុចទី២ គឺមន្ត្រីចរាចរណ៍ខ្លះ នៅតែបន្តយកលុយពីអ្នកបើកឡានដឹកទំនិញ ឬដឹកអ្នកដំណើរ។ លុយនេះ គឺគេមិនដឹងថា ត្រូវចូលហិបថវិកាជាតិ ឬហោប៉ាវបុគ្គលឯកជននោះទេ។ ចំណុចនេះ គឺត្រូវបានពលរដ្ឋដាក់ការសង្ស័យលើសមន្ត្រីខ្លះ ដែលជាត្រីងៀតឆ្លៀតពង។

ចំពោះការលាភសក្ការៈពីឡានដឹកទំនិញនេះដែរ ប៉ូលិសត្រួតពិនិត្យចរាចរណ៍មួយចំនួន ត្រូវពលរដ្ឋរាយការណ៍ថា បានទាមទារលាភសក្ការៈ ឬប្រើឯកសណ្ឋានមន្ត្រី ទៅកាក់ឡានដើម្បីសុំនេះសុំនោះដែលមាននៅលើរថយន្ត។ ដូចជារថយន្តដឹកមាន់ ក៏ប៉ូលិសសុំយកមាន់មួយក្បាលពីរក្បាល ជាដើមដែរ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់អ្នកដំណើរមួយចំនួន ដែលបានជួបហេតុការណ៍ផ្ទាល់ភ្នែក។

ចំណុចទី៣ គឺពាក់ព័ន្ធនឹងពាក្យសម្តីរបស់មន្ត្រីនគរបាលចរាចរណ៍តែម្តង ដែលត្រូវពលរដ្ឋរិះគន់ជាទូទៅ ថាមានពេលខ្លះ គឺអសុជីវធម៌ ហើយមានលក្ខណៈគំរាម និងសម្លុតជាដើម។

ជារួមមន្ត្រីនរគបាលចរាចរណ៍មួយចំនួន បានខិតខំកែទម្រង់ខ្លួនឯងបានច្រើនហើយ នៅឡើយតែចំណុចអសកម្មមួយចំនួនតូចទៀតតែប៉ុណ្ណោះ ដែលមិនទាន់អាចកែប្រែបានល្អប្រសើរ។ ផ្ទុយទៅវិញ ចំណុចខ្វះចន្លោះខ្លះតិចតួចរបស់មន្ត្រីចរាចរណ៍ ប៉ុន្តែវាអាចនឹងធ្វើឲ្យល្អក់កករខ្លាំង ប៉ះពាល់ទៅដល់ពានរង្វាន់អន្តរជាតិខាងសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ ផងក៏អាចថាបាន៕

សិល្បៈ​បុរាណ​ប្រឹង​ត្រដរ​រស់​ ក្រោម​ការ​ជ្រោម​ជ្រែង​របស់​អ្នក​សិល្បៈ​និង​ផ្នែក​ឯកជន!​

កម្ពុជា ត្រូវគេទទួលស្គាល់ថាជាជង្រុកនៃសិល្បៈវប្បធម៌ ហើយមនុស្សខ្មែរស្ទើរតែគ្រប់គ្នាទន្ទេញរត់មាត់ថា វប្បធម៌រលត់ជាតិរលាយ វប្បធម៌ពណ្ណារាយជាថ្កើងថ្កាន។ ក៏ប៉ុន្តែ ទម្រង់សិល្បៈបុរាណខ្លះដែលជាផ្នែកសំខាន់នៃវប្បធម៌នោះ គឺកំពុងតែប្រឹងត្រដររស់ទាំងត្រដាបត្រដួស។ ប្រឈមមុខនឹងបញ្ហានេះ អ្នកជំនាញសិល្បៈខ្លះ បានមើលឃើញថា សិល្បៈបុរាណខ្មែរ បានប្រឹងត្រដរងើបឡើងវិញខ្លះៗ គឺដោយសារតែការជ្រោមជ្រែងរបស់អ្នកសិល្បៈខ្លួនឯង និងផ្នែកឯកជន។

សូមស្តាប់ ហេង ឧត្តម ៖

http://km.rfi.fr/cambodia/chronique-khmer-art-rfi-oudom-21-12-2016

 

មួយរយៈកាលចុងក្រោយនេះ គេសង្កេតឃើញថា មានការផុសផុលសម្បើមណាស់ ក្នុងការងាកទៅចាប់អារម្មណ៍ និងគិតគូរពីទម្រង់សិល្បៈបុរាណខ្មែរ។ ជាក់ស្តែង ក្រុមយុវជន អង្គការសិល្បៈ និងផ្នែកឯកជន បានជួយបំពងសំឡេង ឲ្យមានការគិតគូរពីល្ខោនស្រមោលស្បែកធំ គឺក្រោយពីបានដឹងថា ប្រធានសមាគមល្ខោនស្បែកធំម្នាក់  បាក់ទឹកចិត្ត អស់សង្ឃឹម ហើយបិះនឹងបោះបង់ទម្រង់សិល្បៈនេះចោល ហើយទៅចាប់អាជីពជាអ្នករត់ម៉ូតូឌុប។

ទន្ទឹមនឹងនេះ ព្រឹត្តិការណ៍សម្តែងទស្សនីយភាពនៃរបាំព្រះរាជទ្រព្យ និងល្ខោនខោល ដែល ស្តីពី ប្រវត្តិ១សតវត្សនៃរបាំនេះ គឺមានមនុស្សផ្អើលចូលទស្សនាយ៉ាងច្រើនកុះករ។ សំបុត្រចូលទស្សនា គឺលក់ដាច់អស់ មុនកាលកំណត់ទៅទៀត។

ហើយគេក៏មិនអាចភ្លេចរាប់ទេ ពីល្ខោននិយាយ រឿងកុលាបប៉ៃលិន ដែលទើបនឹងសម្តែងចប់កាលពីពេលថ្មីៗនេះ គឺមានអ្នកគាំទ្រច្រើនលើសពីការរំពឹងទុក។ ព្រោះថា កៅអី និងសំបុត្រចូលទស្សនា មានត្រឹមតែជាង៤រយសំបុត្រ តែគេលក់អស់ដល់ទៅជិត៦រយសំបុត្រឯណោះ។ ទាំងនេះ គឺជាការបំផុសគំនិតផ្តួចផ្តើមយ៉ាងសកម្ម ពីក្រុមអ្នកសិល្បៈខ្លួនឯង និងក្រុមយុវជន រួមទាំងអង្គការខាងសិល្បៈ និងមានការគាំទ្រថវិកាពីផ្នែកឯកជន។

គេក៏ត្រូវទទួលស្គាល់ដែរថា អាជ្ញាធរខាងវប្បធម៌ ក៏ខំប្រឹងណាស់ដែរ។ ដូចដែលគេបានឃើញថា របាំព្រះរាជទ្រព្យ និងល្ខោនស្បែកធំជាដើម បានត្រូវចុះបញ្ជីក្នុងសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌរបស់អង្គការយូណេស្កូ ហើយនិងការដាក់ចាប៉ីដងវែង ចូលក្នុងបញ្ជី សម្បត្តិបេតិកភណ្ឌអរូបីមនុស្សជាតិ កាលពីពេលថ្មីៗនេះទៀត។

លើសពីនេះ ក៏មានដែរ ការប្រឡងចម្រៀងថ្នាក់ជាតិ ទាំងសម័យ និងបុរាណ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ក៏ជាផ្នែកមួយដែលជួយការពារទម្រង់សិល្បៈបុរាណខ្លះដែរ។ ទាំងនេះ គឺជាស្នាដៃរបស់អាជ្ញាធរសិល្បៈ ប្រកែកមិនបាន។  ក៏ប៉ុន្តែ ការប្រលងចម្រៀងបុរាណទាំងនោះ គឺហាក់មានសន្ទុះតិចតួចនៅឡើយណាស់ បើធៀបនឹងការប្រលងចម្រៀងយុវវ័យ ដូចជា The Voice Cambodia, Cambodian Idol, Cambodia’s Got Talent  ជាដើម។

ម្យ៉ាងវិញទៀត គឺគេសង្កេតជាទូទៅ ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ចំនួនសិស្សចុះឈ្មោះចូលរៀនរបាំបុរាណកាន់តែធ្លាក់ចុះ។ ជាក់ស្តែង នៅឆ្នាំនេះតែម្តង សិស្សចូលរៀនរបាំបុរាណមានតែជាង៣០នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកអ្នកចូលរៀន ល្ខោននិយាយ សរុបទាំងនៅសាលាមធ្យមនិងនៅសាលកវិទ្យាល័យ គឺមានតែ១៣នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ហើយបើគិតពីអ្នកដែលមានសមត្ថភាពពេញលេញ អាចសម្តែងល្ខោននិយាយបានជ្រៅជ្រះ គឺប្រហែល៥-៦នាក់តែប៉ុណ្ណោះ។ រីឯល្ខោនខោលវិញ សិស្សចុះឈ្មោះចូលរៀនតែ៣-៤នាក់នោះទេ គឺវាកាន់តែតិចតួចមែនទែន។ ចំពោះគ្រូសិល្បៈបុរាណខ្លះ កាន់តែអស់សង្ឃឹម ពីមួយថ្ងៃទៅមួយ។ ធ្លាក់ទឹកចិត្តដោយមិនឃើញសិស្សរៀនមិនច្រើន ជារឿងមួយ! រឿងមួយទៀត គឺអាសូរនឹងជីវភាពរបស់ខ្លួន ហើយកាន់តែសង្វេគទៅនោះ គឺទ្រាំឈរមើលទម្រង់សិល្បៈដែលខ្លួនស្រឡាញ់ និងខំជ្រោមជ្រែង កំពុងតែលិចលង់បន្តិចម្តងៗ ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ។

ប្រឈមនឹងបញ្ហាដូច្នេះ មន្ត្រីរបស់ក្រសួងវប្បធម៌តែងតែចោទសួរទៅសាធារណៈជនវិញថា ម្នាក់ៗសុទ្ធតែថាស្រឡាញ់សិល្បៈវប្បធម៌ ប៉ុន្តែបើឲ្យខ្លួនឯង ឬឲ្យកូនចៅរបស់ខ្លួន ទៅចុះឈ្មោះចូលរៀនវិញ គឺគ្មានទេ។

ក៏ប៉ុន្តែ មហាជនសួរតបទៅវិញថា តើឲ្យកូនសិស្សទៅចុះឈ្មោះចូលរៀនសិល្បៈបុរាណម្តេចកើត បើពួកគេមិនដឹងផងថា តើរៀនទៅ បានធ្វើអ្វី? តើទីផ្សារការងាររបស់សិស្សដែលចេញពីសាលាសិល្បៈ មានកម្រិតណា? ហើយតើអ្វីទៅជាពន្លឺនៃអនាគតរបស់ពួកគេ នៅពេលដែលរៀនចប់? គឺអ្វីៗហាក់ដូចជានៅតែងងឹតឈឹងសូន្យ។ ទំនងជាហេតុនេះហើយ ទើបមិនសូវមានសិស្សច្រើននោះទេ ដែលយកអនាគតទៅប្រថុយ ជាមួយនឹងសិល្បៈបុរាណនោះ។

ជាការពិត គេពុំគួរចង្អុរមុខគ្នា ឬបន្ទោសទម្លាក់កំហុសដាក់គ្នាតទៅទៀតនេះ។ ការសំខាន់ គឺទឹកជិតដល់ច្រមុះហើយ។ ដូច្នេះ គេត្រូវតែជួយដោះស្រាយគ្នា។ គេមិនអាចជួយលើកតម្កើងសិល្បៈវប្បធម៌ត្រឹមតែបបូរមាត់បាននោះទេ។  ប្រការចម្បង គឺគេត្រូវតែធ្វើឲ្យអ្នកសិល្បៈមានជីវភាពសមរម្យជាដំបូងសិន។ ដើម្បីឲ្យអ្នកសិល្បៈមានទុនចិញ្ចឹមឆ្នាំង គឺទាល់តែមានការគាំទ្រពីសំណាក់មហាជនជាទូទៅ តាមរយៈចូលរួមលើកទឹកចិត្ត និងទិញសំបុត្រចូលទស្សនាការសម្តែងរបស់ពួកគេជាដើម។

ចំណែក អាជ្ញាធរខាងសិល្បៈវប្បធម៌ គឺមានតួនាទីសំខាន់ណាស់ ក្នុងការពន្យល់ និងបង្ហាញពីតម្លៃនៃសញ្ញាបត្រសិល្បៈបុរាណ ដែលធ្វើឲ្យកូនសិស្សឃើញថា ពួកគេអាចចិញ្ចឹមជីវិតឲ្យថ្កុំថ្កើង ឬមានអនាគតល្អ  គ្មានភាពស្រពិចស្រពិលចំពោះអនាគត។

ការសំខាន់មួយទៀត គឺត្រូវតែមានទីតាំងកន្លែងសម្តែងសិល្បៈណាមួយឲ្យជាក់លាក់ និងឲ្យទៀងទាត់ រាល់សប្តាហ៍ ឬរាល់ខែ។ កិច្ចការនេះ ដំណើរការទៅបាន គឺត្រូវតែមានការចូលរួមយ៉ាងសកម្មពីអ្នកសិល្បៈគ្រប់ទម្រង់ និងការសហការជាមួយវិស័យឯកជន៕

លោក ជា មុនីឫទ្ធិ៖ ចូលឆ្នាំចិន មានគោលគំនិត៣ គឺជួបជុំគ្នា ដឹងគុណ និងចែករំលែកគ្នា!

ថ្ងៃនេះ ជាថ្ងៃទី១ នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីចិន-វៀតណាម។ វិទ្យុបារាំង សុំអញ្ជើញបណ្ឌិត ជា មុនីឫទ្ធិ ដែលជានាយកវិទ្យាស្ថានខុងជឺ នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា ធ្វើភ្ញៀវប្រចាំថ្ងៃរបស់យើងនៅយប់នេះ។

បណ្ឌិត ជា មុនីឫទ្ធិ

បណ្ឌិត ជា មុនីឫទ្ធិ

ឆ្លើយតបនឹងសំណួររបស់វិទ្យុបារាំង បណ្ឌិត ជា មុនីឫទ្ធិ បានបញ្ជាក់ថា នៅពេលបុណ្យចូលឆ្នាំចិន គឺមានគោលគំនិត៣ធំៗ។ ទី១ គឺជាការជួបជុំគ្នា ក្នុងរង្វង់ក្រុមគ្រួសារ ឬទៅជួបជុំគ្នានៅស្រុកកំណើត។ ទី២ គឺដឹងគុណ អ្នកដែលបានស្លាប់ទៅ និងដឹងគុណ ចាស់ទុំ អ្នកដែលនៅរស់ ហើយនិងទី៣ គឺជាការចែករំលែកគ្នា។ នោះគឺចែករំលែកនំចំណីនិងទ្រព្យធនខ្លះ នៅពេលសែនព្រេនហើយ។

ដោយឡែកចំពោះការសែន ដូចជាមាន់ស្ងោរ ជ្រូកខ្វៃ នំចំណីផ្សេងៗ  គឺគ្មានភស្តុតាងណាដែលអះអាងថាបានផលពិតនោះទេ។ ហើយចំណែក ការដុតក្រដាសសែនវិញ លោកបណ្ឌិត បញ្ជាក់ថាគឺជាការខ្ជះខ្ជាយ។

ដូច្នេះសុំស្តាប់បទសម្ភាសរបស់ ហេង ឧត្តម ជាមួយនឹងបណ្ឌិត ជា មុនីឫទ្ធិ ៖ http://km.rfi.fr/cambodia/itw-dr-chea-monirith-rfi-oudom-27-01-2017

អំណោយ​តាម​ Facebook ឆ្លុះ​បង្ហាញ​ពីទិដ្ឋភាព​ច្រើន​យ៉ាងក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ​!

បច្ចុប្បន្ននេះ គេមើលឃើញតាមបណ្តាញសង្គម Facebook គឺសម្បូរទៅដោយការប្រកាសអំពាវវនាវស្វែងរកជំនួយ ទាំងលក្ខណៈជាក្រុម ឬជាបុគ្គល ទាំងប្រកាសរកជំនួយសម្រាប់ជួយខ្លួនឯងក្តី ឬក៏សម្រាប់ជួយនរណាផ្សេងទៀតក្តី។ ចំណែកអំណោយសប្បុរធម៌ក៏ធ្លាក់ទៅព្រោងព្រាតជាហូរហែដែរ។ ចំពោះការសុំជំនួយនិងការផ្តល់អំណោយតាមរយៈFacebook នេះ គឺឆ្លុះបញ្ជាំងពីទិដ្ឋភាពច្រើនយ៉ាង នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ។

សូមស្តាប់ ហេង ឧត្តម ៖ 

wip-facebook-results-oct-29-results

Facebook គឺជាទីពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំងចំពោះសហគមន៍ខ្មែរ ហើយជាទីដែលប្រមូលផ្តុំដោយមនុស្សគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈ។ ហើយ Facebook ក៏ជាបណ្តាញដ៏មានប្រសិទ្ធភាពផងដែរ សម្រាប់ការអំពាវវនាវឲ្យប្រមូលផ្តុំមនុស្សធ្វើកម្មវិធីអ្វីមួយ និងរាប់ទាំងពិធីសប្បុរសធម៌ជាដើម។

រយៈកាលចុងក្រោយនេះ អ្នកប្រើប្រាស់ Facebook ខ្លះ មាននិន្នាការថ្មីមួយ ដោយប្រើបណ្តាញសង្គមមួយនេះ ដើម្បីសុំជំនួយឧបត្ថម្ភសម្រាប់ខ្លួនឯងក្តី និងសម្រាប់អ្នកដទៃផ្សេងទៀតក្តី ដែលកំពុងតែធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពវេទនា ដោយមានសរសេររៀបរាប់ ភ្ជាប់ដោយរូបភាព និងមានទាំងវីដេអូ ឬក៏ឃ្លិបវីដេអូសម្ភាសទៀតផង។ លើសពីនេះ បើអានទៅ ឬមើលទៅ ឃើញថា មិនសូវលំបាកវេទនាខ្លាំងទេ ក៏មិនជាសូវមានអ្នកជួយច្រើនដែរ។

តើគេអាចយល់បានអ្វីខ្លះពីទំនោរនិន្នាការថ្មីនេះ? ចម្លើយចំពោះសំណួរនេះ ប្រហែលជាត្រូវផ្អែកទៅលើទិដ្ឋភាពច្រើនយ៉ាង។

ទី១ គេទំនងជាអាចគិតបានថា ពលរដ្ឋខ្មែរចាប់ផ្តើមចេះត្អូញត្អែឲ្យគេអាណិតកាន់តែច្រើនជាងមុន ស្របពេលដែលមានភាពជឿនលឿននៃវិស័យផ្សព្វផ្សាយ។ និយាយបែបផ្សេង អ្នកដែលចង់បានជំនួយឧបត្ថម្ភ គឺទាល់តែចេះសម្តែងធ្វើទុក្ខសោកខ្លាំង ធ្វើជាលំបាកវេទនា ហើយទាល់តែស្ថានភាពនោះ វាដុនដាបមែនទែន ទើបមានអ្នកជួយឧបត្ថម្ភគាំទ្រច្រើន។

ទី២ បើគេមិនផ្សព្វផ្សាយថាវេទនា នោះគ្មានអ្នកជួយឡើយ ពិសេសរដ្ឋបាលទីកន្លែងនោះ។ចំពោះទិដ្ឋភាពនេះ គេក៏អាចវាយតម្លៃបានដែរថា ដោយសារតែគ្មានសេវាថែទាំសង្គមបានត្រឹមត្រូវ និងគ្រប់គ្រាន់ដិតដល់ ទើបពលរដ្ឋខ្មែរខ្លះ សុទ្ធចិត្តរហូតដល់ប្រកាសស្វែងរកជំនួយ ដែលត្រូវបញ្ចេញមុខមាត់ពិត ហែកអស់របាំងខ្មាសអៀន ដើម្បីបានការជួយឧបត្ថម្ភ។

និយាយម្យ៉ាងទៀត គឺអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាននិងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ ទំនងជាគ្មានមើលឃើញពីភាពយ៉ាប់យឺនរបស់ពួកគេទាំងនោះ ឬក៏មិនអាចដោះស្រាយទុក្ខលំបាករបស់ពលរដ្ឋឲ្យបានគ្រប់ច្រកល្ហក ទើបអ្នកទាំងឡាយនោះ ត្រូវសម្រេចចិត្តចេញមុខ រកទីរំពឹងដោយខ្លួនឯង ឲ្យទាន់សភាពការណ៍។

ទី៣ ចំពោះទិដ្ឋភាពអ្នកសុំជំនួយតាម Facebook ដែលបង្ហាញអាការៈ ឬសភាពវេទនា ហើយបានជំនួយច្រើនជាលំដាប់ ក៏បង្ហាញផងដែរ ពីសប្បុរសជនសម័យឥឡូវ មានចិត្តសន្តោសច្រើន និងមានការយល់ដឹងច្រើនជាងមុន។ យល់ដឹងជាងមុន ព្រោះថា ទាល់តែឃើញរូបភាព ក្រពិត លំបាកវេទនាពិត មានរូបភាព មានភស្តុតាងជាក់ស្តែង ទើបគេសុខផ្តល់ជំនួយ។ គឺមិនមែនចេះតែជួយៗ ដូចពីមុនឡើយ។

ទី៤ វាក៏បង្ហាញផងដែរ ថាអ្នកខ្លះដែលជួយផ្តល់ការឧបត្ថម្ភ គឺរំពឹងនឹងចង់បានមុខមាត់មកវិញ។ ជាក់ស្តែង នៅពេលដែលអ្នកក្នុង Facebook បង្ហោះបង្ហាញថា ទីណាលំបាក ឬមានមនុស្សណាម្នាក់វេទនាហើយត្រូវការជំនួយ ពេលដំណឹងនេះ មិនឮខ្ទរខ្ទារខ្លាំង ក៏មិនសូវមានអ្នកលូកដៃជួយច្រើនប៉ុន្មានទេ ប៉ុន្តែដល់រឿងនោះវាផ្ទុះល្បីខ្លាំងទៅ ទើបមានអ្នកមានលុយឬអ្នកមានអំណាច ផ្តើមចេញមុខជួយ។ ការជួយបែបនេះ ក៏ទំនងជាអាច ជាការឆ្មក់ឱកាស បានរីកមុខរីកមាត់ ថាជាអ្នកមានចិត្តធម៌ ដោយសារត្រូវគេយកទៅផ្សាយតាម Facebook ព្រោងព្រាត។

លើសពីនេះ គេក៏អាចគិតទៅដល់សេណារីយ៉ូប្លែកមួយទៀត គឺការប្រកាសស្វែងរកជំនួយតាមប្រព័ន្ធបណ្តាញសង្គមយ៉ាងដូច្នេះ គឺអាចនឹងជាឱកាសល្អ ចំពោះជនខិលខូចមួយចំនួន ឆ្លៀតឆ្មក់ កេងយកចំណេញ តាមរយៈការធ្វើសកម្មភាពស្វះស្វែងរកជំនួយជួយនេះជួយនោះ តែទីបំផុតគឺធ្វើឲ្យកញ្ចប់ជំនួយធ្លុះធ្លាយជាដើម។

ទន្ទឹមនេះ សកម្មភាពផ្សាយពីទុក្ខសោកតាមបណ្តាញសង្គម ក៏អាចក្លាយជាកញ្ចក់ឆ្លុះពីការឆកល្វែងលើសុខុមាលភាពសង្គមរបស់ខ្មែរផងដែរ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ វាអាចជាការស្តែងពីភាពខ្វះចន្លោះរបស់មន្ត្រីមូលដ្ឋាន ដែលមិនបានរាយការណ៍ ឬជូនដំណឹងពីសភាពជាក់ស្តែងរាស្ត្រចុងកាត់មាត់ញក ដល់ថ្នាក់លើ ឬស្ថានប័នជំនួយណាមួយរបស់ជាតិ ហើយក៏អាចនិយាយបានថា  បើរាយការណ៍ទៅ ខ្លាចធ្លាក់ការណ៍នេះជាភារៈបន្ទុករបស់ខ្លួន ឬអង្គភាពខ្លួនទៅវិញ ក៏ថាបាន។ ទោះយ៉ាងនេះក្តី ការអំពាវនាវ តាម Facebook នេះក៏មានប្រសិទ្ធភាពម្យ៉ាងដែរ ព្រោះអាចបានឃើញដឹងលើដល់ថ្នាក់ដឹងនាំ។

យ៉ាងណាមិញ ការជួយគ្នាទៅវិញទៅមកនៅក្នុងសង្គម គឺជាកាយវិការល្អ និងជាកាពត្វកិច្ចរបស់មនុស្សជាតិ។ ក៏ប៉ុន្តែ វប្បធម៌ចែករំលែក ជួយសង្គ្រោះគ្នា ទំនងជាមិនចាំបាច់ទាល់ឃើញលំបាកវេទនាក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ទើបបានជួយនោះទេ។ ពោលគឺសង្គមខ្មែរគួរតែមានប្រព័ន្ធសេវាសង្គមបានគត់មុត និងមានប្រសិទ្ធភាពជាងសព្វថ្ងៃនេះ។ មិនដូច្នេះទេ ពលរដ្ឋខ្មែរ អាចកាន់តែច្រើនឡើងៗ នឹងប្រកាសស្វែងរកជំនួយតាម Facebook  ជាក់ជាពុំខាន៕

បើ ​គ.ជ.ប.មិនព្រមលុបឈ្មោះជន​សង្ស័យ​ថាជា​វៀតណាមទេ តើ​គេ​ត្រូវ​ធ្វើ​អ្វីទៀត?

ប៉ុន្មានថ្ងៃមកនេះ គ.ជ.ប. ត្រូវរងការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់សាធារណជន ចំពោះការមិនព្រមលុបឈ្មោះជនសង្ស័យថាជាជនបរទេស ពិសេសគឺជនជាតិវៀតណាម។ ចំពោះមូលហេតុរបស់គ.ជ.ប. គឺដោយសារតែជនទាំងនោះ មានឯកសារត្រឹមត្រូវគ្រប់គ្រាន់តាមកំណត់នៃច្បាប់បោះឆ្នោត។ ក៏ប៉ុន្តែចំពោះអ្នកប្តឹងជំទាស់និងមហាជនជាទៅ នៅតែងឿងឆ្ងល់ថា ហេតុអ្វីក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះរបស់គ.ជ.ប. មិនព្រមសួរដេញដោលឲ្យមានតម្លាភាពជាងនេះ? ដូច្នេះតើអ្វីទៅជាប្រភពនៃបញ្ហា ហើយគេត្រូវដោះស្រាយដូចម្តេច?

សូមស្តាប់ ហេង ឧត្តម ៖ http://km.rfi.fr/cambodia/nec-election-19-01-2017

Siv channa02(9)

ប្រធានគ.ជ.ប. លោក ស៊ិក ប៊ុនហុក

បណ្តឹងជំទាស់ ដែលសុំឲ្យលុបឈ្មោះជនបរទេសក្នុងបញ្ជីបោះឆ្នោត គឺមានចំនួន ៦៤ បណ្តឹង ដែលប្តឹងឡើងទៅដល់គ.ជ.ប.។ បណ្តឹងទាំងនោះ គឺពាក់ព័ន្ធនឹងជនបរទេស ចំនួន ១ ១៨៩ នាក់។  ភាគច្រើននៃជនទាំងនេះ ត្រូវអ្នកប្តឹងជំទាស់ ដែលតំណាងដោយក្រុមមេធាវីរបស់បក្សសង្គ្រោះជាតិ សង្ស័យថាជាជនជាតិវៀតណាម។

ហើយបើតាមពាក្យប្តឹង, អ្នកទាំងនេះ មួយចំនួនមិនចេះភាសាខ្មែរ ឬនិយាយខ្មែរមិនច្បាស់។ អ្នកខ្លះទៀត ឲ្យតែដល់ពេលបុណ្យចូលឆ្នាំចិននិងវៀតណាម គឺធ្វើពិធីបែបប្រពៃណីវៀតណាម ហើយនិងទៅប្រារព្ធពិធីនៅប្រទេសវៀតណាមជាដើម។ អ្នកត្រូវគេសង្ស័យផ្សេងទៀត គឺមកពីអ្នកប្តឹងរស់នៅជិតខាងគ្នាស្រាប់ បានស្គាល់ប្រភពនិងសាវតារជាក់ច្បាស់ជាដើម។

ក៏ប៉ុន្តែ ហេតុផលប៉ុណ្ណេះ គឺគ្មានមូលដ្ឋានច្បាប់រឹងមាំនោះទេចំពោះក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះរបស់គ.ជ.ប. ហើយតាំងពីនៅថ្នាក់ឃុំសង្កាត់ រហូតដល់ថ្នាក់ជាតិនៅទីស្នាក់គ.ជ.ប. គឺសម្រេចមិនលុបឈ្មោះពួកគេទាំងនោះទេ ដោយសំអាងថា បុគ្គលទាំងនោះ មានអត្តសញ្ញាណបណ្ណ និងឯកសារបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណបម្រើឲ្យការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតបានត្រឹមត្រូវហើយ។

ការអះអាងរបស់គ.ជ.ប.យ៉ាងដូច្នេះ គឺមិនអាចទទួលយកបានទេចំពោះអ្នកប្តឹងជំទាស់និងពលរដ្ឋខ្មែរខ្លះ ហើយពួកគេនឹកឆ្ងល់ថា ក្នុងសវនាការជំនុំជម្រះ តើម្តេចក៏គ.ជ.ប. មិនសាកសួរដេញដោលឲ្យស៊ីជម្រៅទៅ? តើក្រុមជនសង្ស័យទាំងនោះ បើជាជនបរទេសពិតមែន តើបានអត្តសញ្ញាណបណ្ណខ្មែរដោយរបៀបណា? តើមានព្រះរាជក្រឹត្យប្រទានសញ្ញាតិខ្មែរឬអត់?

ចម្លើយនៃសំណួរទាំងនេះ ចំពោះគណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោត គឺថាវាពីហួសដែនសមត្ថកិច្ចនៃគ.ជ.បហើយ។ នៅទីបំផុត គឺនៅតែធ្វើឲ្យមនុស្សមិនតិចទេ ដែលមិនអស់ចិត្ត គឺមិនស្រណុកចិត្តទាល់តែសោះ។

ដូច្នេះ តើអ្វីទៅជាដំណោះស្រាយ?

ជម្រើសទី១ គឺគេអាចប្តឹងបន្តទៅក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ។ បើតាមផ្លូវច្បាប់ដែលចែងជាធរមាន! ចំពោះម្ចាស់ដើមបណ្តឹង ប្រសិនបើនៅតែមិនអាចទទួលយកបាននិងនៅតែមិនសុខចិត្ត គឺមានសិទ្ធិប្តឹងជំទាស់ឡើងទៅក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញជាបន្តទៀត ដើម្បីសុំឲ្យលុបឈ្មោះជនសង្ស័យទាំងនោះ។ ករណីនេះ គ.ជ.ប. ទុកពេលឲ្យ៥ថ្ងៃ ហើយក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ ត្រូវសម្រេចក្នុងរយៈពេល១០ថ្ងៃ ហើយសេចក្តីសម្រេចជាចុងក្រោយនោះ គឺនឹងបិទផ្លូវតវ៉ា។

ជម្រើសទី២ គឺប្តឹងទៅតុលាការឲ្យដកហូតអត្តសញ្ញាណបណ្ណ ហើយយកសាលក្រម ឬសាលដីកាទៅបង្ហាញគ.ជ.ប.។

ចំពោះរឿងចម្រូងចម្រាស់ជុំវិញអត្តសញ្ញាណបណ្ណដែលជនសង្ស័យថាជាជនបរទេសកាន់ប្រើប្រាស់សម្រាប់ការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតនោះ  គឺអ្នកប្តឹងត្រូវបង្វែរទៅជជីកសួរខាងមន្ត្រីអត្តសញ្ញាណកម្ម ដែលជាអាជ្ញាធររបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃវិញ។ ក៏ប៉ុន្តែរឿងនេះ គឺស្មុគស្មាញណាស់។

ហេតុនេះ ជាបឋម គេគួរយល់ថា ទំនាស់រឿងជាតិសាសន៍នៅក្នុងពេលរៀបចំការបោះឆ្នោតនេះ មិនមែនជារឿងថ្មីទេ ហើយក៏មិនមែនចម្លែក ពិសេសមានតែមួយនៅស្រុកខ្មែរដែរ។ នៅបរទេសផ្សេង រហូតដល់ប្រទេសជឿនលឿនខ្លះផង ក៏មានបញ្ហានេះដែរ។

ចំណុចទី២ មនុស្សជាទូទៅ គួរតែយល់និងទទួលស្គាល់ថា ក្រោយការដួលរលំនៃរបបខ្មែរក្រហម ទាហាននិងពលរដ្ឋវៀតណាម បានហូរចូល មកតាំងទីលំនៅកម្ពុជា ជិត៤០ឆ្នាំទៅហើយ។ ពួកគេទាំងនោះ ខ្លះមានប្រពន្ធខ្មែរ មានប្តីខ្មែរ និងមានកូនចៅកើតលើទឹកដីខ្មែរថែមទៀត។ ចំពោះអត្តសញ្ញាណបណ្ណដែលពួកគេទាំងនោះ បានទទួល គឺជាសំណល់នៃបញ្ហារបស់អាជ្ញាធរចាស់ ដែលដុះស្នឹមរាប់ទសវត្សរ៍មកហើយ។

ដូច្នេះហើយ បើចង់ប្តឹងឲ្យដកហូតអត្តសញ្ញាណបណ្ណ ឬប្តឹងជនបរទេសដែលកាន់កាន់ឯកសារបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណ មិនត្រឹមត្រូវ គឺមានតែប្តឹងផ្តល់ទៅតុលាការ ដែលជាសាលាជម្រះក្តី។

ប្រសិនបើតុលាការចេញសេចក្តីសម្រេចថា ដកហូតអត្តសញ្ញាណបណ្ណ ឬសម្រេចថា ជននោះ ប្រើអត្តសញ្ញាណបណ្ណ ពុំត្រូវត្រឹម ទើបគេអាចយកសាលាក្រម ឬសាលដីការបស់តុលាការនោះ ដែលជាភស្តុតាងរឹងមាំ ទៅស្នើសុំឲ្យ គ.ជ.ប. លុបឈ្មោះជននោះចេញពីបញ្ជីឈ្មោះបោះឆ្នោតបាន។

ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ជម្រើសទាំង២ខាងលើនេះ គឺជាផ្លូវ និងជាច្រកបន្តទៀត! ក៏ប៉ុន្តែទំនងជាមិនបានសាច់ការច្រើនប៉ុន្មានឡើយ។ ហើយនៅទីបំផុត សម្រេចសម្រួចទៅ គ.ជ.ប.ថ្មី ដែលជាលទ្ធផលនៃការចរចាទំនាស់នយោបាយនោះ គឺទំនងជានៅតែបន្តរងការរិះគន់ ជៀសមិនផុត៕